Proponowany klucz – MATURA 2026 – biologia (formuła – 2023)

Klucze maturalne

Maturabiolchem.pl
8.05.2026

PROPONOWANE odpowiedzi do tegorocznej biologii rozszerzonej (formuła – 2023)
Dodatkowo zapraszamy do komentowania pod artykułem

BIOLOGIA – ARKUSZ POD TYM LINKIEM FORMUŁA 2023: LINK

BIOLOGIA – ARKUSZ POD TYM LINKIEM FORMUŁA 2015: LINK

CHEMIA – ARKUSZ POD TYM LINKIEM FORMUŁA 2023: LINK

CHEMIA – ARKUSZ POD TYM LINKIEM FORMUŁA 2015: LINK

JEŻELI CHCESZ DOBRZE NAPISAĆ MATURĘ LUB JĄ POPRAWIĆ – ZAPRASZAM NA KOREPETYCJE – LINK
(jak nie będę miał już miejsc odeślę Cię do innych świetnych korepetytorów) 🙂

W pisaniu klucza brali udział:

lek Dariusz Fabian – założyciel maturabiolchem.pl, korepetytor – LINK

mgr Sebastian Karczmarczyk – NEURON – matura z biologii – LINK

lek Adam Żuczek – korepetytor – LINK

mgr Grzegorz Gola – nauczyciel biologii, egzaminator – weryfikator współpracujący z OKE Warszawa, autor zbiorów zadań dla maturzystów (seria „Pięćdziesiątka przed maturą!” oraz „Próbka Medycyny„) – LINK

mgr Jakub Stanek – egzaminator maturalny. Współtwórca Naukowców Dwóch – autor kursów, zadań i wakacyjnych obozów maturalnych – LINK

Zadanie nr 1.1:

Proponowana odpowiedź:

W skład albuminy wchodzi 35 reszt cystein, które mogą tworzyć mostki disiarczkowe. Do utworzenia jednego mostka niezbędna jest para reszt cystein, zatem w albuminie maksymalnie może powstać 17 mostków disiarczkowych.

Zadanie nr 1.2:

Proponowana odpowiedź:

Albuminy są białkami dobrze rozpuszczalnymi w wodzie, która stanowi większość osocza krwi. Długołańcuchowe kwasy tłuszczowe są hydrofobowe przez co słabo rozpuszczają się w wodzie. dlatego po związaniu kwasów tłuszczowych z albuminami tworzą się rozpuszczalne kompleksy które mogą być transportowane we krwi.

Zadanie nr 2.1:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 2.2:

Proponowana odpowiedź:

Światło wybija elektrony z centrum reakcji PSII, w wyniku czego powstaje ubytek elektronowy, który jest uzupełniany przez elektrony pochodzące z fotolizy wody.

Zadanie analogiczne do zadania 9.1 – czerwiec 2018 (poniżej odpowiedzi z przykładowych rozwiązań do tego podpunktu) – LINK

Z fotosystemu II są wybijane elektrony, a powstała „dziura” jest zapełniana przez elektrony pochodzące z wody rozszczepionej przez enzym wchodzący w skład PS II.
Ze wzbudzonego przez światło chlorofilu w fotosystemie II wybijane są elektrony, które przechodzą na łańcuch transportu elektronów w błonie tylakoidu, a brakujące elektrony w fotosystemie II są uzupełniane z cząsteczki wody rozszczepianej przez enzym fotosystemu II.
Wzbudzony przez światło chlorofil w fotosystemie II pełni funkcję pompy przyciągającej elektrony (zasysa elektrony) z wody, powodując jej enzymatyczny rozkład i przekazuje elektrony układowi przenośników elektronów.

Zadanie nr 2.3:

Proponowana odpowiedź:

B C

Zadanie nr 3.1:

Proponowana odpowiedź:

Szczepy A i B nie miały zdolności do syntezy odróżniających je od siebie niektórych aminokwasów i witamin. Na drodze koniugacji mogły one jednak przekazywać sobie geny konieczne do syntezy tych związków, dlatego wzrost kolonii mógł być zaobserwowany tylko jeśli hodowane były razem.

Zadanie nr 3.2:

Proponowana odpowiedź:

W tym doświadczeniu nie doszło do wymiany informacji genetycznej, ponieważ filtr blokował kontakt pomiędzy bakteriami szczepu A i B. Bez tego nie mogło dojść do koniugacji i transformacji. Pożywka była pozbawiona bakteriofagów, więc nie mogło również dojść do transdukcji.

Zadanie nr 3.3:

Proponowana odpowiedź:

A 2

Zadanie nr 4.1:

Proponowana odpowiedź:

Linezolid, uniemożliwiając połączenie się podjednostek 50S i 30S, zapobiega powstawaniu funkcjonalnych rybosomów. Ponieważ rybosomy są odpowiedzialne za syntezę białek, ich brak uniemożliwia zajście procesu translacji, co hamuje wzrost i namnażanie się bakterii / metabolizm bakterii lub prowadzi do ich śmierci.
Antybiotyk – (linezolid) spowoduje zahamowanie procesów metabolicznych, ponieważ nie będą wytwarzane enzymy/białka konieczne do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych/procesów życiowych bakterii.

Zadanie analogiczne do zadania 2.3 – czerwiec 2015 (poniżej odpowiedzi z przykładowych rozwiązań do tego podpunktu) – LINK

Antybiotyk spowoduje zahamowanie procesów metabolicznych, ponieważ nie będą wytwarzane enzymy/białka konieczne do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych/procesów życiowych bakterii.

Zadanie nr 4.2:

Proponowana odpowiedź:

Bakterie Gram-dodatnie / (G+) posiadają ścianę komórkową zbudowaną z wielu warstw mureiny, natomiast Gram-ujemne / (G-) również mają ścianę ale z jednej warstwy mureiny oraz dodatkową strukturę – błonę zewnętrzną.

Zadanie nr 5.1:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 5.2:

Proponowana odpowiedź:

Rozstrzygnięcie: Przyśpieszenia
Uzasadnienie:

Ponieważ intensywniejsza transpiracja potęguje siłę ssącą podciągającą słup wody w drewnie.
Intensywna transpiracja jest przyczyną obniżenia potencjału wody w liściach i wzmożonej siły ssącej. Zwiększenie gradientu potencjału wody między liśćmi a korzeniami wymusza szybszy przepływ wody w ksylemie, co pozwala roślinie na sprawny transport soli mineralnych mimo wysokiej wilgotności otoczenia.

Zadanie nr 6.1:

Proponowana odpowiedź:

Nasiona w grupie 1. nie miały dostępu do wody co uniemożliwia etap imbibicji / zajście początkowego etapu kiełkowania i pęcznienia nasion (pękania łupiny nasiennej) oraz aktywacji enzymów katalizujących procesy metaboliczne warunkujące wzrost i kiełkowanie.

Zadanie nr 6.2:

Proponowana odpowiedź:

Bilans węgla w roślinie zależy od różnicy między ilością węgla związanego w procesie fotosyntezy a uwolnionego w czasie oddychania komórkowego. Świeża masa uwzględnia oprócz tej różnicy również wodę, której ilość w roślinie zmienia się znacznie w czasie kiełkowania dlatego jej uwzględnienie może zafałszować wyniki.

Zadanie nr 6.3:

Proponowana odpowiedź:

Rozstrzygnięcie: Z grupą 1.
Uzasadnienie: W grupie 1. ze względu na brak wody (i brak aktywacji enzymów) nie rozpoczęły się żadne procesy metaboliczne – ani fotosynteza ani oddychanie (lub nie zostały uaktywnione procesy metaboliczne o zwiększonej wydajności takie jak oddychanie komórkowe i fotosynteza) komórkowe, które zachodziły w grupie 2. dlatego ich porównanie pozwala określić wpływ obu tych procesów na bilans węgla.

Zadanie nr 6.4:

Proponowana odpowiedź:

Sucha masa siewek w grupie 2 jest wyższa niż sucha masa nasion w grupie 1. to znaczy że w grupie 2 musiał zachodzić proces fotosyntezy który umożliwia asymilację węgla i przyrost suchej masy.

Zadanie nr 6.5:

Proponowana odpowiedź:

Grupa 2 T
Grupa 3 T

Zadanie nr 7.1:

Proponowana odpowiedź:

B 2

Zadanie nr 7.2:

Proponowana odpowiedź:

I – łyko / floem
II – drewno / ksylem

Zadanie nr 8.1:

Proponowana odpowiedź:

Ocena stwierdzenia: Fałsz
Uzasadnienie: Człowiek jest żywicielem pośrednim (lub przygodnym) T. gondii. W organizmach żywicieli pośrednich pasożyt ten rozmnaża się wyłącznie bezpłciowo, a zatem proces tworzenia i łączenia się gamet nie zachodzi u człowieka (a jedynie u kotowatych.

Zadanie nr 8.2:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 8.3:

Proponowana odpowiedź:

Toksoplazmoza jest chorobą odzwierzęcą i niemożliwe jest zarażenie się nią od innego chorego człowieka (z wyjątkiem transmisji wertykalnej – przez łożysko). Do zarażenia dochodzi przez spożycie cyst znajdujących się w mięsie żywicieli pośrednich lub cyst obecnych w kale kotowatych.

Zadanie nr 9:

Proponowana odpowiedź:

X – obojczyk

Y – łopatka

Zadanie nr 10:

Proponowana odpowiedź:

A D

Zadanie nr 11.1:

Proponowana odpowiedź:

A D

Zadanie nr 11.2:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 12.1:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 12.2:

Proponowana odpowiedź:

TMAO stabilizuje strukturę białka chroniąc/przeciwdziałając denaturującemu wpływowi mocznika, co prowadzi do zmiany struktury przestrzennej białka CI2

Zadanie nr 12.3:

Proponowana odpowiedź:

Wraz ze zwiększaniem się głębokości występowania obu badanych ryb wzrasta zawartość TMAO w tkance mięśniowej zarówno u ryb kostno – jak i chrzęstnoszkieletowych.

Zadanie nr 12.4:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 13.1:

Proponowana odpowiedź:

Pomiary ilości tlenu w bańce wytwarzanej mechanicznie pozwoliły określić czy zmiana ilości tlenu może wynikać z innych przyczyn niż pobieranie go przez organizm jaszczurki – na przykład czy tlen samoistnie nie dyfunduje z bańki do otaczającej wody.

Zadanie nr 13.2:

Proponowana odpowiedź:

Potwierdzenie hipotezy: TAK
Uzasadnienie: Na wykresie I widoczny jest wyraźny spadek ciśnienia parcjalnego tlenu w przeciwieństwie do próby kontrolnej (wykres II), gdzie ilość tlenu utrzymuje się na stałym poziomie. Świadczy to o tym, że to jaszczurka wykorzystała tlen i jest przyczyną spadku pO₂.

Zadanie nr 14.1:

Proponowana odpowiedź:

Nie należy stosować receptorów CAR rozpoznających niespecyficzne antygeny nowotworowe ponieważ mogłoby to doprowadzić do zabijania/niszczenia/degradacji innych niż tylko nowotworowe komórek organizmu pacjenta przez limfocyty T.

Zadanie nr 14.2:

Proponowana odpowiedź:

Aktywność fizjologicznych limfocytów T jest uzależniona od prezentacji antygenu przez białka MHC. Komórki nowotworowe mają obniżoną ekspresję białek MHC co zmniejsza szansę/częstotliwość rozpoznania komórek nowotworowych przez limfocyty T. Zmodyfikowane limfocyty CAR-T posiadają receptory wiążące się do antygenów niezależnie od obecności MHC, co pozwala efektywniej rozpoznawać i niszczyć komórki nowotworowe.

Zadanie nr 14.3:

Proponowana odpowiedź:

Elektroporacja polega na wprowadzeniu mRNA do komórki, które służy do syntezy białka CAR, jednak po pewnym czasie mRNA ulega degradacji co hamuje ekspresję tej informacji genetycznej. Wykorzystanie retrowirusów pozwala na wprowadzenie i zintegrowanie genu kodującego białko CAR z DNA komórki gospodarza. Pozwala to na stałą ekspresję tego genu i ostatecznie wyższą zawartość CAR w porównaniu do komórek poddanych elektroporacji.

Zadanie nr 14.4:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 14.5:

Proponowana odpowiedź:

Grasica

Zadanie nr 15.1:

Proponowana odpowiedź:

Dodatni wynik badania na obecność przeciwciał świadczy jedynie o tym, że organizm miał kontakt z antygenami wirusa w przeszłości i w odpowiedzi wytworzył swoiste przeciwciała. Ponieważ u części pacjentów dochodzi do samoistnej eliminacji HCV przez układ odpornościowy (spontaniczne wyzdrowienie), osoba ta może posiadać przeciwciała anty-HCV, mimo że sam wirus nie jest już obecny w jej krwi.

Zadanie analogiczne do zadania 14.1 – czerwiec 2021 (poniżej odpowiedzi z przykładowych rozwiązań do tego podpunktu) –
LINK

Dana osoba mogła być zakażona HCV, ale jej układ odpornościowy zwalczył tego wirusa. Po takiej infekcji we krwi pozostają przez pewien czas przeciwciała anty-HCV, chociaż wirus został wyeliminowany.

Zadanie nr 15.2:

Proponowana odpowiedź:

PCR umożliwia powielenie (amplifikację) fragmentu DNA. Genom wirusa HCV to pojedyncza nić RNA. Dlatego konieczne jest wcześniejsze wykorzystanie odwrotnej transkryptazy dzięki której ssRNA zostanie przepisany na cząsteczkę DNA możliwą do powielenia w PCR.

Zadanie nr 16.1:

Proponowana odpowiedź:

B C

Zadanie nr 16.2:

Proponowana odpowiedź:

Jądro komórkowe — NIE
Mitochondrium —- TAK

Zadanie nr 17.1:

Proponowana odpowiedź:

wiązanie peptydowe

Zadanie nr 17.2:

Proponowana odpowiedź:

metafaza i anafaza

Zadanie nr 17.3:

Proponowana odpowiedź:

Faza S

Zadanie nr 18.1:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 18.2:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 19:

Proponowana odpowiedź:

41,25%

Zadanie nr 20.1:

Proponowana odpowiedź:

Ostatni wspólny przodek Thylacosmilus Smilodon posiadał zęby normalnej długości. Zatem występowanie zębów szablastych jest przykładem konwergencji ponieważ pojawienie się zębów szablastych pojawiła się dwukrotnie, niezależnie w różnych liniach ewolucyjnych – raz u przodka rodzaju Thylacosmilus i raz u przodka Smilodon.
Przodkowie zwierząt z rodzaju Thylacosmilus i Smilodon nie posiadali zębów szablastych. Pojawiły się one u różnych grup organizmów w różnych liniach rozwojowych niezależnie od siebie co jest przykładem konwergencji.

Zadanie nr 20.2:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 21.1:

Proponowana odpowiedź:

Nazwa zależności: mutualizm

Uzasadnienie:

Żaba Chiasmocleis royi zyskuje schronienie przed drapieżnikami w obrębie nory, natomiast potomstwo oraz jaja pająka są chronione przed zjadaniem ponieważ żaba pozbywa się mrówek oraz larw much.
Żaba Chiasmocleis royi zyskuje pokarm w postaci owadów, natomiast pająk utrzymując żabę w norze chroni swoje potomstwo przed drapieżnictwem ze strony tych owadów.
Żaba Chiasmocleis royi zyskuje dostęp do wilgotnego środowiska nory pająka, co umożliwia jej zachodzenie wydajnej wymiany gazowej, natomiast pająk zwiększa swoją rozrodczość – żaba zjada organizmy zagrażające młodym osobnikom Pamphobeteus.

Zadanie nr 21.2:

Proponowana odpowiedź:

Płazy trawią pokarm wewnętrznie (wydzielają enzymy trawienne do światła przewodu pokarmowego), natomiast pająki trawią zewnętrznie (wydzielają enzymy trawienne do środowiska życia).

Zadanie nr 22.1:

Proponowana odpowiedź:

Żywiciele pośredni: racicznica zmienna, ryby z rodziny karpiowatych
Żywiciele ostateczni: ryby rybożerne

Zadanie nr 22.2:

Proponowana odpowiedź:

W ciele racicznicy zmiennej powstaje kluczowe stadium sporocysty i cerkarii. Tylko cerkarie są formami inwazyjnymi które mogą przedostać się do kolejnych żywicieli – ryb z rodziny karpiowatych i w ten sposób kontynuować cykl życiowy przywry.
B. polymorphus może rozwinąć się do postaci dojrzałych cerkarii jedynie w sporocystach w ciele małża – racicznicy zmiennej, z tego powodu aby kontynuować cykl życiowy i wnikać do ryb z rodziny karpiowatych żywiciel pośredni w postaci racicznicy musi wystąpić.

Zadanie nr 23.1:

Proponowana odpowiedź:

Zadanie nr 23.2:

Proponowana odpowiedź:

Ocena stwierdzenia: Fałsz
Uzasadnienie: Powyższe stwierdzenie opisuje siedlisko krewetki będące jedynie jedną ze składowych niszy ekologicznej. Podstawowa nisza ekologiczna jest znacznie szersza i obejmuje pełen zakres czynników abiotycznych i biotycznych w których dany gatunek może występować oraz jego rolę w ekosystemie.

Zadanie nr 23.3: