Konfiguracja elektronowa powłoki walencyjnej atomu pierwiastka chemicznego E w stanie podstawowym ma postać 4s²4p³.
| Zadanie 1.1. (0–1) |
Uzupełnij poniższą tabelę. Wpisz symbol chemiczny, numer grupy i numer okresu pierwiastka E.
|
Symbol pierwiastka |
Numer grupy |
Numer okresu |
 |
| Zadanie 1.2. (0–1) |
Zapisz konfigurację elektronową jonu E³⁺ w stanie podstawowym. Użyj skróconego zapisu konfiguracji elektronowej z symbolem gazu szlachetnego.
| Zadanie 1.1. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
|
Symbol pierwiastka |
Numer grupy |
Numer okresu |
|
As |
15 ALBO XV ALBO piętnasta |
4 |
| Zadanie 1.2. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie konfiguracji elektronowej jonu E³⁺ w formie skróconej – z uwzględnieniem symbolu odpowiedniego gazu szlachetnego – w stanie podstawowym opisującej rozmieszczenie elektronów na podpowłokach z uwzględnieniem numerów powłok i symboli podpowłok.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
[Ar] 3d¹⁰ 4s²
ALBO
Wzory sumaryczne tlenku siarki(IV) i tlenku węgla(IV) mają taką samą stechiometrię (AB₂), ale ich cząsteczki mają różną budowę przestrzenną.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl poprawną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
| Zadanie 2. (0–2) |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch akapitów.
1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego akapitu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Wodorki to związki chemiczne wodoru z innymi pierwiastkami chemicznymi. Wodorki można podzielić między innymi na wodorki metali i niemetali, a także na wodorki o charakterze zasadowym, kwasowym i obojętnym.
| Zadanie 3.1. (0–1) |
Ułóż poniższe wodorki według wzrastającej zasadowości.
LiH HBr NH₃ H₂S
| Zadanie 3.2. (0–1) |
Napisz równanie cząsteczkowe reakcji wodorku litu z wodą.
| Zadanie 3.1. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uszeregowanie wodorków.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
HBr H₂S NH₃ LiH
| Zadanie 3.2. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
LiH + H₂O → LiOH + H₂ (↑)
W zamkniętym pojemniku o objętości 1 dm³, umieszczono węgiel i tlenek węgla(IV) w temperaturze 𝑇 i pod ciśnieniem 𝑝. Następnie zainicjowano reakcję chemiczną. Po pewnym czasie osiągnięto stan równowagi, który opisano poniżej
C (s) + CO₂ (g) ⇄ 2CO (g) Δ 𝐻 > 0
Oceń, czy poniższe zdania są prawdziwe (P), czy fałszywe (F). Zaznacz właściwą literę.
|
1. |
Zmniejszenie objętości reaktora w warunkach izotermicznych (𝑇 = const.) nie ma wpływu na stan równowagi |
P |
F |
|
2. |
Po wprowadzeniu katalizatora, wydajność reakcji, w której powstaje tlenek węgla(II), wzrasta. |
P |
F |
| Zadanie 4. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna ocena dwóch zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1 – F, 2 – F
W celu określenia pH wodnych roztworów NaNO₂ i NaNO₃, zanurzono dwa paski żółtego uniwersalnego papierka wskaźnikowego, co przedstawiono na poniższym schemacie.
Wyniki doświadczenia przedstawiono na poniższych zdjęciach.
| Zadanie 5.1. (0–1) |
Napisz, który uniwersalny papierek wskaźnikowy (A czy B) został zanurzony w wodnym roztworze probówki I.
| Zadanie 5.2. (0–1) |
Napisz równanie jonowe skrócone reakcji, w której wyniku odczyn jednego z badanych roztworów zmienił się na zasadowy. Zastosuj teorię kwasów i zasad Brønsteda–Lowry’ego.
| Zadanie 5.1. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór i wskazanie poprawnego papierka wskaźnikowego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
(Papierek wskaźnikowy) A
| Zadanie 5.2. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
NO⁻₂ + H₂O ⇄ HNO₂ + OH⁻
Kwas siarkowy(IV) jest słabym kwasem, który ulega dysocjacji stopniowej. Stałe dysocjacji tego kwasu w temperaturze 25°C wynoszą odpowiednio 𝐾𝑎₁ = 1.23 · 10⁻² i 𝐾𝑎₂ = 6.16 · 10⁻⁸.
Zależność między stałą dysocjacji kwasowej 𝐾𝑎 a stałą dysocjacji sprzężonej z nim zasady 𝐾𝑏 opisuje wzór: 𝐾𝑤 = 𝐾𝑎 · 𝐾𝑏, w którym 𝐾𝑤 to iloczyn jonowy wody. Zależność ta oznacza, że im mocniejszy jest kwas Brønsteda–Lowry’ego, tym słabsza jest sprzężona z nim zasada.
Źródło: W. Mizerski, Tablice szkolne. Chemia, Warszawa 2010.
| Zadanie 6.1. (0–1) |
Który z jonów powstających w wyniku protolizy (dysocjacji) kwasu siarkowego(IV) ma największe stężenie? Napisz wzór tego jonu.
| Zadanie 6.2. (0–1) |
Uzupełnij poniższy schemat wzorami odpowiednich drobin, tak aby powstało równanie reakcji między najmocniejszą zasadą obecną w wodnym roztworze kwasu siarkowego(IV) a wodą. Zastosuj teorię kwasów i zasad Brønsteda–Lowry’ego.
| Zadanie 6.1. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie wzoru jonu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
H3O⁺
| Zadanie 6.2. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Sporządzono wodne roztwory dwóch kwasów jednoprotonowych o stężeniu 0.1 mol ∙ dm⁻³, w temperaturze 20°C, oraz wyznaczono stopień dysocjacji dla każdego roztworu. Wyniki przedstawiono w poniższej tabeli.
|
kwas |
stężenie molowe |
stopień dysocjacji |
|
HA |
0.1 mol ∙ dm⁻³ |
3 % |
|
HR |
0.1 mol ∙ dm⁻³ |
1 % |
Rozstrzygnij, czy kwas HA jest mocniejszy czy słabszy od kwasu HR. Uzasadnij swoją odpowiedź. Spośród poniższych opcji wybierz i zakreśl wartość stałej dysocjacji dla kwasu HR w temperaturze 𝟐𝟎 °𝐂.
Rozstrzygnięcie:
1.0 · 10⁻¹ 1.0 · 10⁻³ 1.0 · 10⁻⁵
| Zadanie 7. (0–2) |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie oraz poprawny wybór i poprawne zaznaczenie wartości stałej dysocjacji kwasu.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie oraz niepoprawny wybór i zaznaczenie niepoprawnej wartości stałej dysocjacji kwasu albo brak zaznaczonej wartości stałej.
ALBO
– brak rozstrzygnięcia i uzasadnienia, ale poprawny wybór i poprawne zaznaczenie wartości stałej dysocjacji kwasu.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: tak
Uzasadnienie: kwasy HA i HR mają jednakowe stężenia molowe, a stopień dysocjacji kwasu HA jest wyższy.
Stała dysocjacji kwasu HR:
1.0 · 10⁻¹ 1.0 · 10⁻³ 1.0 · 10⁻⁵
W dwóch nieoznakowanych zlewkach, A i B, znajdują się próbki wody destylowanej i wody wodociągowej, która jest rozcieńczonym roztworem różnych soli. W celu rozróżnienia zawartości zlewek przeprowadzono doświadczenie, w którym jako odczynnika użyto wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I). Poniższe zdjęcia przedstawiają zlewki A i B po dodaniu odczynnika.
Rozstrzygnij, która zlewka (A czy B) zawierała wodę wodociągową. Spośród jonów wymienionych poniżej.
K⁺ Cl⁻ Ca²⁺ CH₃COO⁻ Fe³⁺
wybierz tą, która mogła być obecna w badanej próbce wody wodociągowej, i napisz równanie jonowe skrócone reakcji tego jonu podczas doświadczenia.
Woda wodociągowa znajdowała się w zlewce:
| Zadanie 8. (0–2) |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne wskazanie zlewki z wodą wodociągową oraz napisanie we właściwej formie równania reakcji.
1 pkt – poprawne wskazanie zlewki z wodą wodociągową ale napisanie równania reakcji z błędami albo brak zapisu równania reakcji.
ALBO
– błędne wskazanie zlewki z wodą wodociągową albo brak wskazania oraz napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Woda wodociągowa znajdowała się w zlewce: B
Równanie reakcji: Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl (↓)
W celu porównania właściwości cynku, miedzi i srebra przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie.
Wyniki doświadczenia przedstawiono na poniższych zdjęciach.
| Zadanie 9.1. (0–1) |
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zakreśl poprawną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
| Zadanie 9.2. (0–1) |
Napisz równanie jonowe skrócone reakcji, która zaszła w zlewce I.
| Zadanie 9.1. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
| Zadanie 9.2. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu
Reakcja między jonami żelaza(II) a jonami manganianowymi(VII) w środowisku kwasowym przebiega zgodnie z równaniem:
5Fe²⁺ + 8H⁺ + MnO⁻₄ → Mn²⁺ + 5Fe³⁺ + 4H₂O
| Zadanie 10.1. (0–1) |
Podaj stosunek molowy utleniacza do reduktora w tej reakcji.
Stosunek molowy utleniacza do reduktora: ……………… : ………………..
| Zadanie 10.2. (0–1) |
Napisz, ile moli elektronów jest pobieranych przez jeden mol jonów manganianowych(VII) w tej reakcji.
Liczba moli elektronów: ………………………….
| Zadanie 10.1. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne podanie stosunku utleniacza do reduktora.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1 : 5
| Zadanie 10.2. (0–1) |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne podanie liczby moli elektronów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
5 mol
