| I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje z różnorodnych źródeł. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje do rozwiązywania problemów chemicznych […]. |
Zakres rozszerzony VIII. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: 4) oblicza stopnie utlenienia pierwiastków w […] cząsteczce związku […] organicznego. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli – określenie formalnego stopnia utlenienia obu wskazanych atomów węgla.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
|
Atom węgla
|
a |
b
|
|
Stopień utlenienia
|
0
|
–II
|
| I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje z różnorodnych źródeł. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 1) opisuje właściwości substancji […]; 4) wskazuje na związek między właściwościami substancji a ich budową chemiczną. |
Zakres rozszerzony VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: 7) klasyfikuje substancje jako kwasy lub zasady zgodnie z teorią Brønsteda-Lowry’ego. XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający: 2) na podstawie wzoru sumarycznego, półstrukturalnego (grupowego […]) klasyfikuje dany związek chemiczny do: […] związków jednofunkcyjnych ([…] amin, […]), […]. XVIII. Związki organiczne zawierające azot. Zdający: 1) opisuje budowę amin; wskazuje wzory amin pierwszo-, drugo- i trzeciorzędowych; 3) wskazuje […] różnice w budowie amin alifatycznych […] i amin aromatycznych […]; 6) opisuje właściwości chemiczne amin na podstawie reakcji: […] z kwasami nieorganicznymi (np. z kwasem solnym) […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Noradrenalina i dopamina należą do amin (alifatycznych / aromatycznych). Zarówno noradrenalinę, jak i dopaminę zaliczamy do amin (pierwszorzędowych / drugorzędowych). W reakcji amin z kwasem solnym powstają sole o budowie jonowej. W tej reakcji cząsteczki amin pełnią funkcję (kwasu / zasady) Brønsteda.
| I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje z różnorodnych źródeł. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 1) opisuje właściwości substancji […]; 6) stosuje poprawną terminologię. |
Zakres rozszerzony XII. Wstęp do chemii organicznej. Zdający: 3) stosuje pojęcia: […] stereoizomeria ([…] izomeria optyczna); […]; 6) wyjaśnia zjawisko izomerii optycznej; wskazuje centrum stereogeniczne (asymetryczny atom węgla) […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: noradrenalina
Uzasadnienie: W cząsteczce (noradrenaliny) jest asymetryczny atom węgla.
LUB
W cząsteczce tego związku występuje centrum stereogeniczne.
LUB
Jeden atom węgla (o hybrydyzacji sp³) jest połączony z czterema różnymi podstawnikami.
LUB
W cząsteczce tego związku brak jest płaszczyzny symetrii.
