maturabiolchem.pl

BIOLOGIA

ZADANIA MATURALNE

CHEMIA

ZADANIA MATURALNE
Filtry wyszukiwania:
PODSTAWA PROGRAMOWA

Kategorie zadań

Typ zadań

Poziom

Typ matury

Formuła matury

Rok matury

Miesiąc matury

Zadania maturalne z biologii

Znalezionych zadań: 2257
1

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 1. (5 pkt)

Szczepionki wspierają rozwój odporności populacyjnej i dlatego są jedną z najskuteczniejszych metod zwalczania chorób zakaźnych.

Zadanie 1.1. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz poprawną odpowiedź A albo B oraz poprawną odpowiedź spośród numerów od 1 do 3

Po dotarciu do osocza krwi, białka wirusowe zawarte w szczepionce wywołają odpowiedź immunologiczną.

A.

 typu
komórkowego		 w której biorą
udział

1.

 cytotoksyczne limfocyty T, które zabijają zainfekowane komórki.

2.

 limfocyty B, które są odpowiedzialne za produkcję przeciwciał.

B.

 typu
humoralnego

3.

 granulocyty, które wytwarzają lizozym.
Zadanie 1.2. (0–1)

Opisz znaczenie poszczepiennej pamięci immunologicznej podczas wtórnej odpowiedzi immunologicznej.

Zadanie 1.3. (0–1)

Poniżej wymieniono nazwy kilku chorób. Wybierz i zaznacz nazwy chorób wirusowych.

A. gruźlica       B. AIDS       C. grypa       D. tężec       E. borelioza

Zadanie 1.4. (0–2)

Zaznacz trzy właściwe zakończenia zdania.

Podanie szczepionki wywołuje produkcję przeciwciał i uzyskanie odporności, która jest

A. naturalna.    B. sztuczna.    C. swoista.
D. nieswoista.    E. czynna.    F. bierna.

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 1.1. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
B2

Zadanie 1.2. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za określenie znaczenia pamięci immunologicznej, która pozwala na skrócenie czasu odpowiedzi immunologicznej i rozwinięcie silniejszej odpowiedzi immunologicznej.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązania

  • Odpowiedź wtórna jest szybsza od pierwotnej i powstaje więcej przeciwciał.
  • Pamięć immunologiczna podczas wtórnej odpowiedzi immunologicznej skraca czas odpowiedzi i zwiększa jej siłę.
Zadanie 1.3. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za prawidłowy wybór chorób wirusowych.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

A. gruźlica       B. AIDS       C. grypa       D. tężec       E. borelioza

Zadanie 1.4. (0–2)

Zasady oceniania
2 pkt – za wybór trzech prawidłowych dokończeń zdań.
1 pkt – za wybór dwóch prawidłowych dokończeń zdań.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
B, C, E

Drukuj zadanie:
2

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 2. (2 pkt)

Przeprowadzono doświadczenie w celu sprawdzenia, czy wirulencja może być przenoszona pomiędzy szczepami bakterii. W trakcie badania myszy zakażono dwoma szczepami dwoinek zapalenia płuc: wirulentnymi (szczep S) i niewirulentnymi (szczep R). Poniższy rysunek przedstawia przebieg doświadczenia oraz jego wyniki.

Źródło: F. Griffith, The Significance of Pneumococcal Types, “Journal of Hygiene” 27(2), 1928; E. Salomon, L. Berg, D. Martin, Biologia, Warszawa 2014.

Zadanie 2.1. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz poprawną odpowiedź A, B albo C oraz odpowiedź spośród numerów 1–3.

Szczep R stał się wirulentny w wyniku

A.

 koniugacji, która polega
na

1.

 bezpośrednim przekazywaniu materiału genetycznego pomiędzy dwiema komórkami bakteryjnymi.

B.

 transdukcji,

2.

 pobieraniu materiału genetycznego ze środowiska zewnętrznego.

C.

 transformacji,

3.

 przekazywaniu materiału genetycznego pomiędzy komórkami bakteryjnymi za pośrednictwem wirusa.
Zadanie 2.2. (0–1)

Określ, która próba w powyższym doświadczeniu była próbą badawczą. Uzasadnij swoją odpowiedź.

Nr próby badawczej: …………….
Uzasadnienie:



Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 2.1. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
C2

Zadanie 2.2. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za określenie, że próba badawcza to próba 4. wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do jednoczesnego użycia dwóch szczepów.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
Nr próby badawczej: 4.
Uzasadnienie: w tej próbie użyto obydwu szczepów – R i S.

Drukuj zadanie:
3

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 3. (2 pkt)

Uczniowie przeprowadzili następujące doświadczenie: obrali bulwę ziemniaka i wycięli z niej dziewięć podłużnych jednakowych kawałków. Zmierzyli długość każdego kawałka i zapisali wyniki. Następnie wzięli trzy zlewki, do każdej z nich wlali 100 ml wody destylowanej i przygotowali trzy warianty doświadczenia:

  • I – jedna zlewka zawierała tylko wodę destylowaną
  • II – w jednej ze zlewek rozpuszczono w wodzie 4 g soli kuchennej
  • III – w jednej ze zlewek rozpuszczono w wodzie 10 g soli kuchennej.

Uczniowie włożyli po trzy kawałki bulwy ziemniaka do każdej zlewki i pozostawili próby na dwie godziny. Po tym czasie ponownie zmierzyli długość badanych kawałków. Okazało się, że tylko w jednej zlewce długość kawałków bulwy ziemniaka nie zmieniła się. W dwóch pozostałych zlewkach kawałki zmieniły swoją długość: w jednej zlewce stały się krótsze, a w drugiej – dłuższe.

Określ, w którym wariancie doświadczenia kawałki ziemniaka stały się krótsze, a w którym ich długość pozostała bez zmian. Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do zjawiska osmozy.

Kawałki bulwy ziemniaka skróciły się w wariancie:


Uzasadnienie:



Długość kawałków bulwy ziemniaka pozostała bez zmian w wariancie:

Uzasadnienie:


Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 3. (0–2)

Zasady oceniania
2 pkt – za prawidłowy wybór dwóch wariantów doświadczenia wraz z prawidłowym uzasadnieniem, odnoszącym się do skrócenia kawałków bulwy ziemniaka na skutek osmotycznego odpływu wody oraz do zachowania długości kawałków bulwy ziemniaka w warunkach równowagi osmotycznej.
1 pkt – za prawidłowy wybór jednego z wariantów doświadczenia wraz z prawidłowym uzasadnieniem.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
Kawałki bulwy ziemniaka skróciły się w wariancie: III
Uzasadnienie: stężenie soli było tak duże, że woda zaczęła odpływać z komórek do środowiska zewnętrznego.

Długość kawałków bulwy ziemniaka pozostała bez zmian w wariancie: II
Uzasadnienie: roztwór w zlewce były izotoniczny w stosunku do soku komórkowego, a więc woda ani nie napływała do komórek, ani z nich nie odpływała.

Drukuj zadanie:
4

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 4. (2 pkt)

Roślina asymiluje CO₂ w procesie fotosyntezy i wytwarza CO₂ w procesach oddychania wewnątrzkomórkowego i fotooddychania. Intensywność fotosyntezy zależy od czynników środowiskowych, np. od natężenia światła. Świetlny punkt kompensacyjny to poziom natężenia światła, przy którym procesy asymilacji i produkcji CO₂ przez roślinę równoważą się. Poniższy wykres przedstawia bilans wymiany CO₂ pomiędzy rośliną a środowiskiem w zależności od natężenia światła.

Poniższe schematy (A–C) przedstawiają wymianę gazową liści w różnych warunkach oświetlenia. Litery odpowiadają procesom zachodzącym w liściach: P – fotosynteza, R – oddychanie wewnątrzkomórkowe.

Źródło: A. Bresinsky et al., Strasburger’s Plant Sciences, Heidelberg 2013; ebooks.dynamic-learning.co.uk

Zadanie 4.1. (0–1)

Każdemu schematowi wymiany gazowej liścia (A–C) przyporządkuj odpowiedni punkt (1–4) z wykresu przedstawiającego bilans wymiany CO₂ w zależności od natężenia światła.

A. ………….      B. ………….     C. …………

Zadanie 4.2. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego przy wysokim natężeniu światła, pomimo jego dalszego wzrostu, bilans wymiany CO₂ między rośliną a środowiskiem pozostaje na tym samym poziomie.

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 4.1. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za trzy poprawne przyporządkowania.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
A2, B4, C1

Zadanie 4.2. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające ograniczający wpływ na proces fotosyntezy przykładów innych czynników niż natężenie światła.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
Dzieje się tak ze względu na inne czynniki ograniczające wydajność fotosyntezy, np. dostępność CO₂.

Drukuj zadanie:
5

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 5. (2 pkt)

Mchy rosnące w runie leśnym pełnią funkcję retencyjną: pochłaniają duże ilości wody, zatrzymują ją przez długi czas i ograniczają jej ewaporację z powierzchni runa. Dzięki temu gleba utrzymuje odpowiednią wilgotność.

Gametofity mchów o budowie łodygowo-liściastej zwykle tworzą zwarte darnie. Poniższe zdjęcie, wykonane za pomocą mikroskopu optycznego, przedstawia przekrój poprzeczny liścia płonnika pospolitego.

Źródło: Z. Podbielkowski, I. Rejment-Grochowska, A. Skirgiełło, Rośliny zarodnikowe, Warszawa 1986; photograph: Wikimedia Commons.

Poniższe zdjęcia (1–5) przedstawiają pięć różnych gatunków roślin

Uwaga: Zdjęcia nie oddają rzeczywistych proporcji.

Fotografie: Wikimedia Commons.

Zadanie 5.1. (0–1)

Wykaż związek między budową gametofitów, a funkcją retencyjną mchów w środowisku.

Zadanie 5.2. (0–1)

Podaj numery dwóch gatunków, które należą do mchów.

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 5.1. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za prawidłową odpowiedź, odnoszącą się do gromadzenia wody kapilarnej w różnych przestrzeniach, np.: między listkami a łodyżką, w komórkach retortowych, lub pomiędzy szeregami komórek asymilacyjnych.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
U mchów występują liczne mikroskopijne przestrzenie, w których może gromadzić się woda, np. pomiędzy szeregami komórek asymilacyjnych na powierzchni listków.

Zadanie 5.2. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za podanie numerów dwóch gatunków mchów.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
3, 4

Drukuj zadanie:
6

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 6. (3 pkt)

Poniższe zdjęcia (A–D) przedstawiają cztery różne gatunki kręgowców.

Uwaga: Zdjęcia nie oddają rzeczywistych proporcji.

Zdjęcia: Wikimedia Commons.

Uzupełnij poniższą tabelę. W każdym wierszu tabeli wpisz odpowiednie litery (A–D) wszystkich gatunków zwierząt należących do danej grupy.

Grupa zwierząt Litery gatunków zwierząt
Zwierzęta trójwarstwowe  
Owodniowce  
Zwierzęta stałocieplne  
Zwierzęta płucodyszne  
Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 6. (0–3)

Zasady oceniania
3 pkt – za poprawne wypełnienie czterech wierszy tabeli.
2 pkt – za poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.
1 pkt – za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Grupa zwierząt Litery gatunków zwierząt
Zwierzęta trójwarstwowe A, B, C, D
Owodniowce A, C, D
Zwierzęta stałocieplne A, D
Zwierzęta płucodyszne A, B, C, D
Drukuj zadanie:
7

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 7. (2 pkt)

Poniższy rysunek przedstawia budowę przewodu pokarmowego przeżuwacza.

Źródło: opened.cuny.edu

Na podstawie rysunku podaj nazwy dwóch cech budowy, które są przystosowaniami do roślinożerności, oraz określ znaczenie adaptacyjne każdej z tych cech.





Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 7. (0–2)

Zasady oceniania
2 pkt – za podanie dwóch cech wraz ze znaczeniem adaptacyjnym.
1 pkt – za podanie jednej cechy wraz ze znaczeniem adaptacyjnym.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie

  1. Obecność żwacza – osobnej komory żołądka – umożliwia symbiozę z bakteriami i orzęskami wytwarzającymi enzymy rozkładające celulozę.
  2. Długie jelito cienkie zapewnia dużą powierzchnię wchłaniania produktów trawienia składników pokarmowych.
Drukuj zadanie:
8

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 8. (4 pkt)

Poniższy schemat przedstawia etapy przepływu informacji genetycznej od genu do peptydu w komórkach eukariotycznych.

Sekwencje eksonów zostały podkreślone i zaznaczone pogrubioną czcionką. Każdy z trzech eksonów zawiera jeden kodon.

Zadanie 8.1. (0–2)

Uzupełnij powyższy schemat. Zapisz sekwencję nukleotydową mRNA i sekwencję aminokwasową kodowanego peptydu.

Zadanie 8.2. (0–1)

Podaj nazwy etapów ekspresji informacji genetycznej oznaczonych na schemacie numerami 1–3.

1. …………………………..       2. ………………………….       3. …………………………..

Zadanie 8.3. (0–1)

Wykaż, że jeden gen może kodować peptydy różniące się sekwencją aminokwasową. W swojej odpowiedzi uwzględnij modyfikację potranskrypcyjną pre-mRNA.

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 8.1. (0–2)

Zasady oceniania
2 pkt – za prawidłowe podanie dwóch sekwencji.
1 pkt – za prawidłowe podanie jednej sekwencji.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
III. mRNA: 5′ AUG GGG CCC 3′
IV. peptyd: NH₂ Met-Gly-Pro COOH

Zadanie 8.2. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za podanie prawidłowych nazw trzech etapów.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

  1. transkrypcja
  2. składanie eksonów / splicing / wycinanie intronów / dojrzewanie pre-mRNA
  3. translacja
Zadanie 8.3. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za prawidłową odpowiedź, odnoszącą się od alternatywnego splicingu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
Z tego samego pre-mRNA mogą zostać wycięte inne introny, a to spowoduje powstanie
różnych mRNA i ostatecznie peptydów.

Drukuj zadanie:
9

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 9. (2 pkt)

Hemofilia jest chorobą dziedziczoną w sposób recesywny, sprzężony z płcią. Zdrowi rodzice mieli dwoje dzieci. Jedno dziecko było chore na hemofilię. Wiadomo, że jeden z braci matki chorował na hemofilię, natomiast drugi brat i siostra byli zdrowi.

Do zapisu rodowodu używa się następujących symboli:

Zadanie 9.1. (0–1)

Który z poniższych rodowodów (A–D) poprawnie przedstawia historię przedstawionej rodziny? Wybierz i zaznacz poprawną odpowiedź spośród podanych poniżej rodowodów.

Zadanie 9.2. (0–1)

Jakie jest prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tych rodziców będzie chore na hemofilię? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. 0%     B. 25%     C. 50%     D. 100%

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 9.1. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za wybór poprawnego rodowodu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
A

Zadanie 9.2. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne określenie prawdopodobieństwa.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
B

Drukuj zadanie:
10

Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023,
Zadanie 10. (1 pkt)

Poniższy schemat przedstawia poligenowe dziedziczenie stopnia pigmentacji skóry u człowieka. Cecha ta jest warunkowana przez cztery geny: A, B, C i D. Allele dominujące tych genów, oznaczone wielkimi literami, warunkują ciemniejszą pigmentację skóry.

Źródło: G. Drewa, T. Ferenc, Genetyka medyczna. Podręcznik dla studentów, Wrocław 2011.

Podaj oznaczenia dwóch gamet (I–IV), których połączenie doprowadzi do powstania genotypu warunkującego możliwie najciemniejszą pigmentację skóry.

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 10. (0–1)

Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnej kombinacji gamet
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
I i IV

Drukuj zadanie:

PARTNERZY