Matura 2022, Poziom Rozszerzony (Informatory CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023 - Zadanie 13. (2 pkt)

Cztery probówki oznaczone literami A–D zawierały – w losowej kolejności – następujące bezbarwne ciecze: propan-1-ol, propanal, kwas propionowy (kwas propanowy) i glicerol (propan-1,2,3-triol).
Przeprowadzono dwuetapowy eksperyment, aby rozróżnić te substancje. Do każdej probówki dodano świeżo strąconą zasadową zawiesinę wodorotlenku miedzi(II).
W pierwszym etapie doświadczenia zaobserwowano oznaki reakcji w dwóch probówkach, dzięki czemu zidentyfikowano dwie substancje. Następnie zawartość pozostałych probówek, w których początkowo nie zaobserwowano reakcji, ogrzano w kąpieli wodnej. Wynik eksperymentu przedstawiono na poniższych fotografiach.

Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy substancji zidentyfikowanych w pierwszym etapie doświadczenia oraz litery odpowiadające probówkom z tymi substancjami. Napisz równanie w formie jonowej reakcji zachodzącej w probówce A – użyj wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych.

Nazwa substancji

Oznaczenie probówki

Równanie reakcji zachodzącej w próbówce A:

Rozwiązanie:
Zadanie 13. (0–2)
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 1) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia przebieg procesów chemicznych; 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje do rozwiązywania problemów chemicznych […]. III. Opanowanie czynności praktycznych. Zdający: 2) […] formułuje obserwacje, wnioski […]. Zakres rozszerzony XIV. Hydroksylowe pochodne węglowodorów − alkohole i fenole. Zdający: 4) porównuje właściwości fizyczne i chemiczne alkoholi mono- i polihydroksylowych […], projektuje i przeprowadza doświadczenie, którego przebieg pozwoli odróżnić alkohol monohydroksylowy od alkoholu polihydroksylowego; na podstawie obserwacji wyników doświadczenia klasyfikuje alkohol do mono- lub polihydroksylowych. XV. Związki karbonylowe − aldehydy i ketony. Zdający: 3) […] na podstawie wyników doświadczenia klasyfikuje substancję do aldehydów […]. XVI. Kwasy karboksylowe. Zdający: 4) opisuje właściwości chemiczne kwasów karboksylowych na podstawie reakcji […] z tlenkami metali […].

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie nazw zidentyfikowanych substancji i oznaczeń probówek oraz poprawne napisanie w formie jonowej równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Nazwa substancji

Oznaczenie probówki

kwas propanowy (propionowy)

D

glicerol (propano-1,2,3-triol)

B

Uwaga: kolejność substancji jest dowolna.

Równanie reakcji zachodzącej w próbówce A:
CH₃–CHO + 2Cu(OH)₂ + OH⁻  →  CH₃–COO⁻ + Cu₂O + 3H₂O

guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments