Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2023 - Zadanie 18. (2 pkt)

Zadanie uczniów polegało na zaprojektowaniu doświadczenia, za pomocą którego można otrzymać osad siarczku żelaza(II). Uczniowie przedstawili dwa projekty zgodne ze schematem:

Po wykonaniu – zgodnie z zaproponowanymi projektami – doświadczenia okazało się, że osad siarczku żelaza(II) powstał tylko w jednej probówce.

Napisz, w której probówce (I albo II) powstał osad siarczku żelaza(II). Uzasadnij odpowiedź. Odwołaj się do stężeń jonów niezbędnych do powstania osadu w obu probówkach.

Osad powstał w probówce: ………………………………………………
Uzasadnienie:



Rozwiązanie:
Zadanie 18. (0–2)

Proponowana odpowiedź od maturabiolchem.pl

Osad powstał w probówce: II

Uzasadnienie: W probówce I stężenie anionów siarczkowych jest zbyt niskie aby strącić osad FeS, ponieważ H₂S jest słabym kwasem. W probówce II stężenie siarczków powstających w wyniku dysocjacji siarczku amonu jest na tyle wysokie, że dojdzie do strącenia osadu.
Aby wytrącić osad FeS iloczyn stężeń jonów Fe²⁺ i S²⁻ musi przekroczyć wartość iloczynu rozpuszczalności. Stężenie jonów S²⁻ w probówce I będzie niskie, ponieważ kwas siarkowodorowy jest słabym kwasem i ulega dysocjacji w małym stopniu. W probówce II dodano sól jonową, która dobrze ulega dysocjacji, więc stężenie jonów S²⁻ będzie wysokie i osad w tej probówce wytrąci się.

Odpowiedź od CKE

II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 2) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia przebieg procesów chemicznych; 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje do rozwiązywania problemów chemicznych […]. III. Opanowanie czynności praktycznych. Zdający: 1) projektuje […] doświadczenia chemiczne, […] formułuje obserwacje, wnioski oraz wyjaśnienia. VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: 1) pisze równania dysocjacji elektrolitycznej związków nieorganicznych […]; 3) interpretuje wartości […], Ks 9) pisze równania reakcji: […] wytrącania osadów […].

Zasady oceniania
2 pkt – poprawny numer doświadczenia oraz poprawne uzasadnienie.
1 pkt – napisanie poprawnego numeru doświadczenia oraz błędne uzasadnienie albo brak uzasadnienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązania
Osad powstał w probówce: II
Uzasadnienie: W wyniku (dwustopniowej) dysocjacji H₂S otrzymano zbyt małe stężenie jonów siarczkowych (i wartość iloczynu rozpuszczalności nie została przekroczona).
ALBO
Uzasadnienie: Siarczek amonu jest solą, która ulega dysocjacji w 100 %. Stężenie jonów siarczkowych będzie wyższe niż w przypadku dysocjacji H₂S.

guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments