Matura Kwiecień 2019, Poziom Rozszerzony (Neuron), Formuła od 2015 - Zadanie 15. (4 pkt)

Efekty ratowania osób zatrutych jadem węży są tym lepsze, im szybciej zostanie udzielona pomoc. Kobra indyjska (Naja naja) atakuje swoją ofiarę zazwyczaj w nogi oraz ręce natomiast czarna mamba (Dendroaspis polylepis) w głowę i szyję. Pomimo większej toksyczności jadu kobry indyjskiej od jadu czarnej mamby współczynnik umieralności jest mniejszy w przypadku tej pierwszej. Zaleca się w ramach pierwszej pomocy uciśnięcia rannego miejsca, aby zahamować żylny przepływ krwi.

 

Nazwa gatunkowa Współczynnik umieralności [%] 
Vipera berus (żmija zygzakowata) 1
Naja naja 32
Dendroaspis polyepis 100

Głównym składnikiem jadu pszczół jest melityna. Jest to silnie alkaliczny peptyd składający się z 26 aminokwasów. W budowie melityny charakterystyczny jest brak aminokwasów siarkowych, aromatycznych oraz heterocyklicznych […] w składzie jadu znajduje się też apamina zbudowana z 18 aminokwasów o następującej sekwencji:

Cys–Asn–Cys–Lys–Ala–Pro–Glu–Thr –Ala–Leu–Cys–Ala–Arg–Arg–Cys–Gln – Gln–His

Na podstawie: Seńczuk W., Toksykologia współczesna, PZWL, Warszawa, 2012 a także: https://www.genscript.com

Zadanie 15.1. (0-1)

Wyjaśnij, dlaczego współczynnik umieralności w przypadku ukąszenia przez czarną mambę jest większy niż w przypadku kobry indyjskiej.

Zadanie 15.2. (0-1)

Wskaż, czym należałoby posmarować powierzchnię skóry w miejscu użądlenia przez pszczołę w ramach doraźnej pomocy (octem o pH=3 czy mydłem o pH=9,5). Odpowiedź krótko uzasadnij.

Zadanie 15.3. (0-1)

Określ, ile mostków disiarczkowych może maksymalnie występować w strukturze III – rzędowej apaminy.

Zadanie 15.4. (0-1)

Wskaż podpunkt (A–D), w którym przedstawiono prawidłowy fragment sekwencji aminokwasowej melityny.

A. Gly – Ile – Cys – Ala – Val – Leu – Lys – …
B. Gly – Ile – Gly – Ala – Val – Leu – Lys – …
C. Gly – Ile – Gly – Ala – Val – Leu – Phe – …
D. Met – Ile – Gly – Ala – Val – Leu – Lys – …

Rozwiązanie:
1 • Ukąszenie czarnej mamby jest bardziej niebezpieczne, ponieważ wąż ten atakuje swoją ofiarę w okolicę głowy i szyi, a więc w miejsca, które trudno ucisnąć w ramach pierwszej pomocy.
• Duży współczynnik śmiertelności w przypadku ukąszenia czarej mamby spowodwany jest faktem, że wąż ten gryzie w okolicach głowy i szyi skąd toksyny szybko mogą przedostać się do mózgu / serca / mięśnia sercowego / mózgu i serca i wywołać zgon ofiary.
1 pkt – za wyjaśnienie faktu, że ukąszenie czarnej mamby jest bardziej niebezpieczne z uwzględnieniem lokalizacji ukąszeń powodowanych przez ten gatunek węża i ich wpływem na możliwość udzielenia pierwszej pomocy lub na stan zdrowia.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wyżej wymienionych kryteriów, za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
2 • W przypadku użądlenia przez pszczołę miejsce to należy posmarować substancją o kwaśnym odczynie chemicznym, a więc octem. Jad pszczół ma odczyn zasadowy / alkaliczny a zatem zastosowanie octu pozwoli doraźnie przywrócić prawidłowe pH skóry.
• Miejsce użądlenia przez pszczołę należałoby posmarować octem, ponieważ znajdujący się w nim kwas octowy umożliwi obniżenie pH skóry podwyższone przez zasadowy odczyn jadu tych owadów.
1 pkt – za wskazanie octu jako doraźnego środka mającego uzasadnione zastosowanie w przypadku ukąszenia pszczoły, w odwołaniu do pH jadu tych owadów oraz odczynu octu i wpływu jego zastosowania na przywrócenie prawidłowego pH skóry / jego obniżenie do wartości fizjologicznej.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wyżej wymienionych kryteriów, za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
3 2 / 2 mostki disiarczkowe / 2 mostki -S-S-*

*Nie uznaje się zapisu: „mostki siarczkowe” oraz „-S-”.

1 pkt – za określenie prawidłowej liczby mostków disiarczkowych w strukturze III–rzędowej apaminy.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wyżej wymienionego kryterium, za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.

4 B.
1 pkt – za wybór wskaznej odpowiedzi.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wyżej wymienionego kryterium, za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.
guest
2 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
julia

tutaj w treści zadania 2 razy wstawiona jest ta sama tabelka