Matura Kwiecień 2023, Poziom Rozszerzony (Informatory CKE), Formuła od 2023 - Zadanie 1. (4 pkt)

Zadanie 1. (0-4)

1.1. (0-1)

Wymaganie ogólne

I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający:
3) wykazuje związki pomiędzy strukturą i funkcją na różnych poziomach organizacji życia.

Wymagania szczegółowe
I. Chemizm życia.
1. Składniki nieorganiczne. Zdający:
1) przedstawia znaczenie biologiczne makroelementów, w tym pierwiastków biogennych.
2. Składniki organiczne. Zdający:
2) przedstawia budowę białek.

Zasady oceniania

1 pkt – za zaznaczenie właściwego makroelementu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
E

1.2. (0-1)

Wymagania ogólne
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów
biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający:
3) wykazuje związki pomiędzy strukturą i funkcją na różnych poziomach organizacji życia.
III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający:
2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne, liczbowe.

Wymaganie szczegółowe
I. Chemizm życia.
2. Składniki organiczne. Zdający:
2) opisuje strukturę I-, II-, III- i IV-rzędową białek.

Zasady oceniania
1 pkt – za określenie, że białko FcRn ma strukturę IV-rzędową, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do liczby tworzących go łańcuchów polipeptydowych.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązania

• Białko FcRn jest białkiem o strukturze IV-rzędowej, ponieważ składa się z dwóch łańcuchów: H i L.
• FcRn ma strukturę zarówno I-, II-, III-, jak i IV-rzędową. O tej ostatniej świadczą dwa łańcuchy polipeptydowe, tzn. białka o strukturze IV-rzędowej składają się z co najmniej dwóch łańcuchów.

1.3. (0-1)

Wymagania ogólne
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający:
2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w wybranych organizmach i w środowisku.
III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający:
2) odczytuje, analizuje, interpretuje i przetwarza informacje tekstowe, graficzne […].

Wymaganie szczegółowe
II. Komórka. Zdający:
3) rozróżnia rodzaje transportu do i z komórki (dyfuzja prosta i wspomagana, transport aktywny, endocytoza i egzocytoza).

Zasady oceniania
1 pkt – za podkreślenie właściwych określeń we wszystkich nawiasach.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Przeciwciała dostają się z treści jelita niemowlęcia do wnętrza enterocytu na zasadzie (dyfuzji wspomaganej / endocytozy), a następnie wydostają się z niego do jego krwiobiegu w procesie (dyfuzji prostej / egzocytozy).

1.4. (0-1)

Wymagania ogólne
I. Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia. Zdający:
2) wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w wybranych organizmach i w środowisku.
III. Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych. Zdający:
2) odczytuje, analizuje, interpretuje […] informacje tekstowe, graficzne […].

Wymagania szczegółowe

II. Komórka. Zdający:
3) rozróżnia rodzaje transportu do i z komórki (dyfuzja prosta i wspomagana, transport aktywny, endocytoza i egzocytoza);
7) przedstawia błony wewnątrzkomórkowe jako zintegrowany system strukturalno-funkcjonalny oraz określa jego rolę w kompartmentacji komórki.

Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające selektywne powinowactwo białka FcRn do przeciwciał klasy IgG i zabezpieczenie ich przed strawieniem wewnątrzkomórkowym.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązania

•  Do krwiobiegu dostają się wyłącznie przeciwciała klasy IgG, ponieważ białko FcRn w warunkach obniżonego pH w endosomach wiąże się tylko z przeciwciałami klasy IgG. Niezwiązane przeciwciała klasy IgA ulegają strawieniu w lizosomach.
• FcRn wiąże selektywnie przeciwciała IgG, co powoduje, że podlegają one w pierwszej kolejności endocytozie (w porównaniu z przeciwciałami klasy IgA). Jednakże najważniejsze jest to, że związane przeciwciała są chronione przed trawieniem wewnątrzkomórkowym.