Matura Kwiecień 2023, Poziom Rozszerzony (Informatory CKE), Formuła od 2023 - Zadanie 13. (4 pkt)

Umaszczenie świń rasy duroc jest warunkowane przez dwie pary alleli genów autosomalnych (B i b oraz D i d) dziedziczonych niezależnie i współdziałających ze sobą. U osobników tej rasy występują trzy rodzaje umaszczenia: ciemnorudy, piaskowy i biały. Do wytworzenia barwnika ciemnorudego konieczny jest co najmniej jeden allel dominujący z każdej pary. Podwójne homozygoty recesywne są białe, natomiast umaszczenie piaskowe mają osobniki, w których genotypie występują dwa allele recesywne tylko jednego z genów warunkujących umaszczenie.

Na podstawie: B. Kosowska, Genetyka ogólna i weterynaryjna, Wrocław 2010, s. 25.

Zadanie 13.1. (0–1)

Zapisz genotypy pary świń rasy duroc – piaskowej samicy i piaskowego samca, których potomstwo zawsze będzie ciemnorude. Zastosuj oznaczenia alleli podane w tekście.

Genotyp samicy: …………….………….. Genotyp samca: ………………………

Zadanie 13.2. (0–3)

Podaj genotypy ciemnorudej samicy i białego samca, których potomstwo stanowią prosięta ciemnorude, piaskowe oraz białe. Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie określ prawdopodobieństwo, że kolejny potomek tej pary będzie miał umaszczenie piaskowe.

Genotyp samicy: …………….…………..        Genotyp samca: ………………………

Krzyżówka genetyczna:

 

 

Prawdopodobieństwo, że kolejny potomek będzie piaskowy: …………………………………………..

Rozwiązanie:

Zadanie 13. (0-4)

13.1. (0-1)

Wymagania ogólne

IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych.
Zdający:
1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski;
2) przedstawia opinie i argumenty związane z omawianymi zagadnieniami biologicznymi.

Wymagania szczegółowe

IV. Genetyka klasyczna.
1. Dziedziczenie cech. Zdający:
3) zapisuje i analizuje krzyżówki genetyczne […];
4) przedstawia dziedziczenie […] dwugenowe […] ([…] współdziałanie dwóch lub większej liczby genów).

Zasady oceniania

1 pkt – za poprawne zapisanie obu genotypów warunkujących umaszczenie piaskowe.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Genotyp samicy: BBdd / ddBB Genotyp samca: bbDD / DDbb

lub

Genotyp samicy: bbDD / DDbb Genotyp samca: BBdd / ddBB

13.2. (0-3)

Wymaganie ogólne
IV. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Zdający: 1) interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski.

Wymagania szczegółowe
XIV. Genetyka klasyczna.
1. Dziedziczenie cech. Zdający: 1) zapisuje i analizuje krzyżówki (w tym krzyżówki testowe) oraz określa prawdopodobieństwo wystąpienia określonych genotypów i fenotypów oraz stosunek fenotypowy w pokoleniach potomnych, w tym cech warunkowanych przez allele wielokrotne; 2) przedstawia dziedziczenie […] dwugenowe i wielogenowe ([…] współdziałanie dwóch lub większej liczby genów).

Zasady oceniania
3 pkt – za poprawne podanie genotypów rodziców ORAZ za poprawne zapisanie krzyżówki, ORAZ za poprawne określenie prawdopodobieństwa.
2 pkt – za poprawne podanie genotypów rodziców ORAZ za poprawne zapisanie krzyżówki.
1 pkt – za poprawne podanie genotypów rodziców.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
Genotyp samicy: BbDd / DdBb       Genotyp samca: bbdd / ddbb

Krzyżówka genetyczna:

BD Bd bD bd
bd BbDd Bbdd bbDd bbdd

Prawdopodobieństwo, że kolejny potomek będzie piaskowy: 50% / ½ / 0,5.

guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments