Matura Maj 2023, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE - dwujęzyczne), Formuła od 2023 - Zadanie 3. (2 pkt)

Uczniowie przeprowadzili następujące doświadczenie: obrali bulwę ziemniaka i wycięli z niej dziewięć podłużnych jednakowych kawałków. Zmierzyli długość każdego kawałka i zapisali wyniki. Następnie wzięli trzy zlewki, do każdej z nich wlali 100 ml wody destylowanej i przygotowali trzy warianty doświadczenia:

  • I – jedna zlewka zawierała tylko wodę destylowaną
  • II – w jednej ze zlewek rozpuszczono w wodzie 4 g soli kuchennej
  • III – w jednej ze zlewek rozpuszczono w wodzie 10 g soli kuchennej.

Uczniowie włożyli po trzy kawałki bulwy ziemniaka do każdej zlewki i pozostawili próby na dwie godziny. Po tym czasie ponownie zmierzyli długość badanych kawałków. Okazało się, że tylko w jednej zlewce długość kawałków bulwy ziemniaka nie zmieniła się. W dwóch pozostałych zlewkach kawałki zmieniły swoją długość: w jednej zlewce stały się krótsze, a w drugiej – dłuższe.

Określ, w którym wariancie doświadczenia kawałki ziemniaka stały się krótsze, a w którym ich długość pozostała bez zmian. Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do zjawiska osmozy.

Kawałki bulwy ziemniaka skróciły się w wariancie:


Uzasadnienie:



Długość kawałków bulwy ziemniaka pozostała bez zmian w wariancie:

Uzasadnienie:


Rozwiązanie:
Zadanie 3. (0–2)

Zasady oceniania
2 pkt – za prawidłowy wybór dwóch wariantów doświadczenia wraz z prawidłowym uzasadnieniem, odnoszącym się do skrócenia kawałków bulwy ziemniaka na skutek osmotycznego odpływu wody oraz do zachowania długości kawałków bulwy ziemniaka w warunkach równowagi osmotycznej.
1 pkt – za prawidłowy wybór jednego z wariantów doświadczenia wraz z prawidłowym uzasadnieniem.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
Kawałki bulwy ziemniaka skróciły się w wariancie: III
Uzasadnienie: stężenie soli było tak duże, że woda zaczęła odpływać z komórek do środowiska zewnętrznego.

Długość kawałków bulwy ziemniaka pozostała bez zmian w wariancie: II
Uzasadnienie: roztwór w zlewce były izotoniczny w stosunku do soku komórkowego, a więc woda ani nie napływała do komórek, ani z nich nie odpływała.

guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments