Matura Maj 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2023 - Zadanie 3. (3 pkt)

Horyzontalny transfer genów (HTG) może się odbywać u bakterii na drodze koniugacji, transdukcji lub transformacji. W 1946 roku Lederberg i Tatum przeprowadzili eksperyment, który dostarczył dowodów na zachodzenie HTG między bakteriami. Badanie przeprowadzono na dwóch szczepach Escherichia coli – A i B:

  • szczep A (Met− bio− Thr+ Leu+ thi+) stanowiły bakterie, które nie miały zdolności do syntezy aminokwasu – metioniny (Met), oraz witaminy – biotyny (bio);
  • szczep B (Met+ bio+ Thr− Leu− thi−) stanowiły bakterie, które nie miały zdolności do syntezy aminokwasów: treoniny (Thr) i leucyny (Leu), oraz witaminy – tiaminy (thi).

Bakterie obydwu szczepów hodowano na pożywce pełnej (zawierającej źródło aminokwasów i witamin), zarówno razem, jak i osobno – co zilustrowano poniżej. Gdy bakterie przeniesiono na pożywkę minimalną (niezawierającą wyżej wymienionych aminokwasów i witamin), kolonie zostały utworzone wyłącznie przez część bakterii pochodzących z hodowli mieszanej.

Bernard Davis wykonał kolejne doświadczenie – założył hodowlę bakterii szczepów A i B w szklanej U-rurce z pożywką pełną, z filtrem między połówkami U-rurki – co zilustrowano na poniższym rysunku. Ten filtr przepuszczał w obie strony pożywkę wraz z rozpuszczonymi substancjami, ale nie przepuszczał bakterii. Hodowla była wolna od bakteriofagów. Gdy przeniesiono bakterie na pożywkę minimalną, nie odnotowano wzrostu kolonii.

Na podstawie: A.J.F. Griffiths i in., Introduction to Genetic Analysis, Nowy Jork 2004.

Zadanie 3.1. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego w doświadczeniu Lederberga i Tatuma – po przeniesieniu bakterii na pożywkę minimalną – kolonie zostały utworzone wyłącznie przez bakterie pochodzące z hodowli mieszanej. W odpowiedzi uwzględnij następstwa HTG między szczepami A i B.

Zadanie 3.2. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego w doświadczeniu Davisa nie zaszła wymiana informacji genetycznej między bakteriami szczepów A i B. W odpowiedzi uwzględnij wybrany mechanizm HTG.

Zadanie 3.3. (0–1)

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2.

Zachodzenie transdukcji można zweryfikować dzięki modyfikacji doświadczenia Davisa, polegającej na dodaniu do pożywki pełnej

A.

bakteriofagów, które przechodziłyby przez filtr umieszczony w U-rurce, a następnie na przeniesieniu bakterii na

1.

pożywkę pełną.

B.

martwych bakterii E. coli Met+ bio+ Thr+ Leu+ thi+,

2.

pożywkę minimalną.
Rozwiązanie:
Zadanie 3.1. (0–1)

Proponowana odpowiedź od maturabiolchem.pl

Szczepy A i B nie miały zdolności do syntezy odróżniających je od siebie niektórych aminokwasów i witamin. Na drodze koniugacji mogły one jednak przekazywać sobie geny konieczne do syntezy tych związków, dlatego wzrost kolonii mógł być zaobserwowany tylko jeśli hodowane były razem.

Zadanie 3.2. (0–1)

Proponowana odpowiedź od maturabiolchem.pl

W tym doświadczeniu nie doszło do wymiany informacji genetycznej, ponieważ filtr blokował kontakt pomiędzy bakteriami szczepu A i B. Bez tego nie mogło dojść do koniugacji i transformacji. Pożywka była pozbawiona bakteriofagów, więc nie mogło również dojść do transdukcji.

Zadanie 3.3. (0–1)

Proponowana odpowiedź od maturabiolchem.pl

A, 2

guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments