Matura Biolchem

2441

Matura Maj 2015, Poziom Podstawowy (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 31. (1 pkt)

Nienasycone kwasy tłuszczowe, NNKT, to kwasy, które nie są syntezowane w organizmie człowieka i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Zalicza się do nich kwasy omega-3, omega-6 oraz omega-9. Poniżej wymieniono przykłady NNKT.

Znajdź i opisz związek między numerem w nazwie kwasu omega (-3, -6, -9) a budową jego cząsteczki.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji.

Uogólnienie i sformułowanie wniosku (III.3.3).

Przykładowa odpowiedź

Liczba w nazwie to numer pierwszego atomu węgla (licząc od końca łańcucha lub od prawej do lewej), który uczestniczy w wiązaniu podwójnym.

Schemat punktowania

1 p. – za poprawne sformułowanie zależności.
0 p. – za błędną odpowiedź albo brak odpowiedzi.

Drukuj zadanie:

2442

Matura Maj 2015, Poziom Podstawowy (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 32. (2 pkt)

Nienasycone kwasy tłuszczowe, NNKT, to kwasy, które nie są syntezowane w organizmie człowieka i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Zalicza się do nich kwasy omega-3, omega-6 oraz omega-9. Poniżej wymieniono przykłady NNKT.

Głównymi składnikami oliwy z oliwek są triglicerydy kwasów tłuszczowych, przede wszystkim kwasu oleinowego oraz innych nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Zaprojektuj doświadczenie, dzięki któremu można wykazać nienasycony charakter reszt kwasów tłuszczowych obecnych w oliwie z oliwek.

32.1. Uzupełnij schemat doświadczenia. Wpisz nazwę użytego odczynnika wybranego spośród podanych poniżej:
− fenoloftaleina
− zasada sodowa
− woda bromowa
− wodny roztwór bromku potasu.

32.2. Napisz, jakie obserwacje potwierdzą nienasycony charakter reszt kwasów tłuszczowych obecnych w oliwie z oliwek.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji.

Zaprojektowanie doświadczenia pozwalającego na identyfikację różnych pochodnych węglowodorów na podstawie ich właściwości fizykochemicznych (III.2.8).

Zadanie 32.1. (0–1)

Poprawna odpowiedź

Schemat punktowania

1 p. – za poprawny wybór odczynnika i uzupełnienie schematu doświadczenia.
0 p. – za błędne uzupełnienie schematu albo brak odpowiedzi.

Zadanie 32.2. (0–1)

Poprawna odpowiedź

Brunatna lub pomarańczowa lub brunatnoczerwona woda bromowa ulega odbarwieniu.

Schemat punktowania

1 p. – za poprawny opis obserwacji przy poprawnym wyborze odczynnika w zadaniu 32.1.
0 p. – za błędny opis zmian lub błędny wybór odczynnika w zadaniu 32.1. albo brak odpowiedzi.

Drukuj zadanie:

2443

Matura Maj 2015, Poziom Podstawowy (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 33. (1 pkt)

Nienasycone kwasy tłuszczowe, NNKT, to kwasy, które nie są syntezowane w organizmie człowieka i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Zalicza się do nich kwasy omega-3, omega-6 oraz omega-9. Poniżej wymieniono przykłady NNKT.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) cząsteczki triglicerydu kwasu oleinowego (trioleinianu glicerolu). Grupy węglowodorowe kwasu oleinowego zapisz w formie sumarycznej: –C₁₇H₃₃.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie.

Napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) pochodnych węglowodorów (I.1.i.6).

Poprawna odpowiedź

Zdający uzyskuje punkt także wtedy, gdy nie użyje sumarycznego zapisu grup węglowodorowych kwasu oleinowego:

Schemat punktowania

1 p. – za poprawne narysowanie wzoru.
0 p. – za błędne narysowanie wzoru albo brak odpowiedzi.

Drukuj zadanie:

2444

Matura Maj 2015, Poziom Podstawowy (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 34. (2 pkt)

Nienasycone kwasy tłuszczowe, NNKT, to kwasy, które nie są syntezowane w organizmie człowieka i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Zalicza się do nich kwasy omega-3, omega-6 oraz omega-9. Poniżej wymieniono przykłady NNKT.

Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji kwasu oleinowego z wodorotlenkiem sodu. Zastosuj następujący wzór kwasu: C₁₇H₃₃COOH. Wyjaśnij, dlaczego organiczny produkt tej reakcji jest rozpuszczalny w wodzie.

Równanie reakcji:

Wyjaśnienie:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie.
Tworzenie informacji.

Napisanie równań reakcji ilustrujących typowe właściwości związków organicznych w zależności od rodzaju podstawnika i grupy funkcyjnej (I.3.a.18).
Zaklasyfikowanie substancji na podstawie opisu reakcji chemicznych lub właściwości fizykochemicznych (III.3.1).

Poprawna odpowiedź:

Równanie reakcji:
C₁₇H₃₃COOH + NaOH ~~⎯⎯→~~ C₁₇H₃₃COONa + H₂O

Wyjaśnienie:
Organiczny produkt tej reakcji jest związkiem jonowym. Jony oddziałują z polarnymi cząsteczkami wody, dzięki czemu związek się rozpuszcza.
lub
Organiczny produkt tej reakcji może dysocjować w roztworze wodnym.

Schemat punktowania

2 p. – za poprawne napisanie równania reakcji i poprawne wyjaśnienie.
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji i błędne wyjaśnienie.
lub
– za błędne napisanie równania reakcji i poprawne wyjaśnienie.
0 p. – za błędne napisanie równania reakcji i błędne wyjaśnienie albo brak odpowiedzi.

Drukuj zadanie:

2445

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 1. (2 pkt)

Na rysunku przedstawiono schemat układu okresowego pierwiastków (bez lantanowców i aktynowców), na którym umieszczono strzałki A i B odpowiadające kierunkom zmian wybranych wielkości charakteryzujących pierwiastki chemiczne.

Podkreśl wszystkie wymienione poniżej wielkości, których wzrost wskazują strzałki oznaczone literami A i B.

1. Dla pierwiastków 1. grupy strzałka A wskazuje kierunek wzrostu

najwyższego stopnia utlenienia promienia atomowego promienia jonowego

2. Dla pierwiastków grup 1.–2. i 13.–17. okresu III strzałka B wskazuje kierunek wzrostu

najwyższego stopnia utlenienia promienia atomowego charakteru metalicznego

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Obszar standardów	Opis wymagań
Korzystanie z informacji	Odczytanie i interpretacja informacji z układu okresowego pierwiastków (II.1.b.1)

Poprawna odpowiedź:

1. Dla pierwiastków 1. grupy strzałka A wskazuje kierunek wzrostu

najwyższego stopnia utlenienia promienia atomowego promienia jonowego

2. Dla pierwiastków grup 1.–2. i 13.–17. okresu III strzałka B wskazuje kierunek wzrostu

najwyższego stopnia utlenienia promienia atomowego charakteru metalicznego

2 p. – poprawne podkreślenie wielkości w obu zdaniach
1 p. – poprawne podkreślenie wielkości w jednym zdaniu
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2446

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 2. (1 pkt)

Na poniższym schemacie układu okresowego pierwiastków (bez lantanowców i aktynowców) zaznaczono położenie trzech pierwiastków oznaczonych numerami I, II oraz III.

Wypełnij tabelę, wpisując literę P, jeżeli informacja jest prawdziwa, lub literę F, jeżeli jest fałszywa.

Informacja	P/F
1. Pierwiastek I jest aktywnym metalem. Tworzy wodorek, w którym wodór przyjmuje stopień utlenienia równy – I.
2. Atomy pierwiastka II mają silniejszą tendencję do przyłączania elektronu niż atomy pierwiastka III. W konsekwencji pierwiastek II jest silniejszym utleniaczem niż pierwiastek III.
3. Wodorki pierwiastków II oraz III, rozpuszczając się w wodzie, ulegają dysocjacji jonowej. Stała dysocjacji wodorku pierwiastka II jest większa od stałej dysocjacji wodorku pierwiastka III.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Odczytanie i interpretacja informacji z układu okresowego pierwiastków (II.1.b.1)

Poprawna odpowiedź:

Informacja	P/F
1. Pierwiastek I jest aktywnym metalem. Tworzy wodorek, w którym wodór przyjmuje stopień utlenienia równy – I.	P
2. Atomy pierwiastka II mają silniejszą tendencję do przyłączania elektronu niż atomy pierwiastka III. W konsekwencji pierwiastek II jest silniejszym utleniaczem niż pierwiastek III.	P
3. Wodorki pierwiastków II oraz III, rozpuszczając się w wodzie, ulegają dysocjacji jonowej. Stała dysocjacji wodorku pierwiastka II jest większa od stałej dysocjacji wodorku pierwiastka III.	F

1 p. – poprawna ocena trzech zdań
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2447

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 3. (2 pkt)

Na poniższym wykresie przedstawiono zależność pewnej makroskopowej wielkości charakteryzującej pierwiastki chemiczne w funkcji ich liczby atomowej Z.

a) Opisz oś pionową wykresu, podając nazwę tej wielkości oraz jednostkę, w jakiej jest ona wyrażana.

Opis osi pionowej: ………………………………………………………………………………………………………..

Pierwsza energia jonizacji E₁ to najmniejsza energia potrzebna do oddzielenia pierwszego (o najwyższej energii) elektronu od atomu. Poniższy wykres przedstawia zależność pierwszej energii jonizacji atomów pierwiastków z czterech pierwszych okresów układu okresowego od liczby atomowej Z tych pierwiastków

Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 1997.

b) Uzupełnij zdanie. Wybierz i podkreśl numer grupy pierwiastków spośród podanych w nawiasie.

W danym okresie układu okresowego największą wartość pierwszej energii jonizacji E₁ mają pierwiastki (pierwszej / trzeciej / siedemnastej / osiemnastej) grupy.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Znajomość i rozumienie pojęć związanych z budową atomu i układem okresowym pierwiastków (I.1.a.1)

a) (0–1)

Poprawna odpowiedź:

masa molowa, g·mol^–1

1 p. – poprawny opis osi pionowej wykresu
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

b) (0–1)

Poprawna odpowiedź:

W danym okresie układu okresowego największą wartość pierwszej energii jonizacji E₁ mają pierwiastki (pierwszej / trzeciej / siedemnastej / osiemnastej) grupy.

1 p. – poprawne uzupełnienie zdania
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2448

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 4. (1 pkt)

W poniższej tabeli przedstawiono masy atomowe i zawartość procentową trwałych izotopów galu występujących w przyrodzie.

Symbol	Masa atomowa izotopu, u	Zawartość procentowa, %
⁶⁹Ga	68,9	60,1
⁷¹Ga	70,9	39,9

Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2001.

Oblicz masę atomową galu. Wynik zaokrąglij do pierwszego miejsca po przecinku.

Obliczenia:

Odpowiedź:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Obliczenie średniej masy atomowej pierwiastka na podstawie procentowego składu izotopowego (II.5.a.1)

Przykład poprawnego rozwiązania:

M_{at} = \frac{68, 9 u \cdot 60, 1 % + 70, 9 u \cdot 39, 9 %}{100 %} = 69, 698 u \approx 69, 7 u

1 p. – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z właściwą dokładnością i z właściwą jednostką
Uwaga: Dopuszczalne są zaokrąglenia danych.
0 p. – zastosowanie błędnej metody obliczenia, popełnienie błędów rachunkowych, podanie wyniku bez zaokrąglenia lub z błędnym zaokrągleniem, podanie wyniku bez jednostki lub z błędną jednostką, lub brak rozwiązania

Drukuj zadanie:

2449

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 5. (1 pkt)

Radioaktywny izotop galu o liczbie masowej równej 67 jest stosowany w medycynie nuklearnej. Otrzymuje się go w reakcji zachodzącej podczas bombardowania protonami jąder izotopu cynku o liczbie masowej równej 68.

Napisz równanie opisanego procesu, uzupełniając poniższy schemat.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Zapisanie równań sztucznych reakcji jądrowych i przewidywanie ich produktów (I.3.a.3)

Poprawna odpowiedź:

1 p. – poprawne uzupełnienie schematu
Uwaga: Substraty reakcji mogą być podane w odwrotnej kolejności.
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2450

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 6. (1 pkt)

W stanie podstawowym atom galu ma jeden niesparowany elektron.

Uzupełnij zdania. Wybierz i podkreśl symbol typu podpowłoki oraz wartość głównej i pobocznej liczby kwantowej spośród podanych w nawiasach.

Niesparowany elektron atomu galu w stanie podstawowym należy do podpowłoki typu (s / p / d). Główna liczba kwantowa n opisująca stan tego elektronu wynosi (2 / 3 / 4), a poboczna liczba kwantowa l jest równa (0 / 1 / 2 / 3).

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Określenie pozostałych liczb kwantowych związanych z główną liczbą kwantową n = 1, 2, 3 i opisanie stanu elektronu w atomie za pomocą liczb kwantowych (I.1.a.6)

Poprawna odpowiedź:

Niesparowany elektron atomu galu w stanie podstawowym należy do podpowłoki typu (s / p / d). Główna liczba kwantowa n opisująca stan tego elektronu wynosi (2 / 3 / 4), a poboczna liczba kwantowa l jest równa (0 / 1 / 2 / 3).

1 p. – poprawne uzupełnienie zdań

0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2451

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 7. (2 pkt)

Gal jest metalem, który roztwarza się w mocnych kwasach oraz mocnych zasadach. W reakcjach tych tworzy sole, przechodząc na stopień utlenienia III. Drugi produkt tych reakcji jest taki sam jak w reakcjach glinu z mocnymi kwasami i zasadami. Poniżej przedstawiono schemat reakcji galu z mocnymi kwasami i zasadami.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji oznaczonych numerami 1 i 2.

1: ………………………………………………………………………………………………………………………………..

2: ………………………………………………………………………………………………………………………………..

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Zapisanie równania reakcji chemicznej na podstawie słownego lub graficznego opisu przemiany (I.3.a.4)

Poprawna odpowiedź:

1: 2Ga + 6H₃O⁺ + 6H₂O → 2[Ga(H₂O)₆]³⁺ + 3H₂
lub 2Ga + 6H⁺ + 12H₂O → 2[Ga(H₂O)₆]³⁺ + 3H₂
2: 2Ga + 2OH^– + 6H₂O → 2[Ga(OH)₄]^– + 3H₂

2 p. – poprawne napisanie równań dwóch reakcji w formie jonowej skróconej
1 p. – poprawne napisanie jednego równania reakcji w formie jonowej skróconej
0 p. – błędny zapis równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2452

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 8. (2 pkt)

Po wrzuceniu 0,720 g magnezu do 0,150 dm³ kwasu solnego o stężeniu 0,120 mol · dm^–3 zaszła reakcja opisana równaniem:

Mg + 2H₃O⁺ → Mg²⁺ + H₂ + 2H₂O

Oblicz stężenie molowe kwasu solnego w momencie, gdy przereagowało 20% masy magnezu. W obliczeniach przyjmij, że objętość roztworu się nie zmienia. Wynik podaj z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.

Obliczenia:

Odpowiedź:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Obliczenie stężenia molowego roztworu (II.5.d.1)

Przykład poprawnego rozwiązania:

Δ m_{Mg} = 20 % \cdot m_{Mg} = 0, 2 \cdot 0, 720 g = 0, 144 g

Δ n_{Mg} = \frac{Δ m_{Mg}}{M_{Mg}} = \frac{0, 144 g}{24 g \cdot {mol}^{- 1}} = 0, 006 mol

Δn_HCl = 2Δn_Mg = 2 · 0,006 mola = 0,012 mol

n_{HCl}^{0} = V \cdot c_{HCl}^{0} = 0, 150 {dm}^{- 3} \cdot 0, 120 mol \cdot {dm}^{- 3} = 0, 018 mol

n_{_{HCl}}^{,} = n_{HCl}^{0} - Δ n_{HCl} = 0, 018 mol - 0, 012 mol = 0, 006 mol

c_{_{HCl}}^{,} = \frac{n_{_{HCl}}^{,}}{V} = \frac{0, 006 mol}{0, 150 {dm}^{- 3}} = 0, 04 mol \cdot {dm}^{- 3}

2 p. – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z właściwą dokładnością i z właściwą jednostką
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych wcześniejszych zaokrągleń. Należy uznać za poprawne wszystkie wyniki, które są konsekwencją przyjętych przez zdającego poprawnych zaokrągleń.
1 p. – zastosowanie poprawnej metody i:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
– podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością
– podanie wyniku z błędną jednostką lub bez jednostki
0 p. – zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak rozwiązania

Drukuj zadanie:

2453

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 9. (2 pkt)

Kwas ortoborowy H₃BO₃ jest bardzo słabym jednoprotonowym kwasem, który w roztworach wodnych działa nie jako donor protonów, lecz jako akceptor jonów wodorotlenkowych, reagując z wodą zgodnie z równaniem:

H_{3} {BO}_{3} + 2 H_{2} O ⇌ H_{3} O^{+} + [B {(OH)}_{4}]^{-}

Stała równowagi tej reakcji jest równa 5,8 · 10^–10.
W obecności środków odciągających wodę, np. stężonego H₂SO₄, kwas ortoborowy tworzy z alkoholami estry.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Narysuj wzór elektronowy cząsteczki kwasu ortoborowego, oznaczając kreskami wiązania oraz wolne pary elektronowe. Wyjaśnij, dlaczego kwas borowy jest akceptorem jonów wodorotlenkowych.

Wzór:

Wyjaśnienie:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji

Wyjaśnienie właściwości substancji wynikających ze struktury elektronowej drobin (III.1.4)

Przykład poprawnej odpowiedzi:

Wzór:

Uwaga: Nie jest wymagane uwzględnienie kątów między wiązaniami.

Wyjaśnienie:
W cząsteczce kwasu atom boru wykazuje deficyt elektronów (ma 6 elektronów w powłoce walencyjnej, dąży do uzyskania oktetu, dlatego jest akceptorem pary elektronowej jonu OH^–).

2 p. – poprawne narysowanie wzoru elektronowego i poprawne uzasadnienie
1 p. – poprawne narysowanie wzoru elektronowego i błędne uzasadnienie lub brak uzasadnienia
– błędne narysowanie wzoru elektronowego i poprawne uzasadnienie
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2454

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 10. (1 pkt)

Kwas ortoborowy H₃BO₃ jest bardzo słabym jednoprotonowym kwasem, który w roztworach wodnych działa nie jako donor protonów, lecz jako akceptor jonów wodorotlenkowych, reagując z wodą zgodnie z równaniem:

H_{3} {BO}_{3} + 2 H_{2} O ⇌ H_{3} O^{+} + [B {(OH)}_{4}]^{-}

Stała równowagi tej reakcji jest równa 5,8 · 10^–10.
W obecności środków odciągających wodę, np. stężonego H₂SO₄, kwas ortoborowy tworzy z alkoholami estry.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Nazwij typ wiązania (ze względu na sposób jego powstawania), jakie tworzy się między atomem boru w cząsteczce kwasu ortoborowego i anionem wodorotlenkowym.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji

Uogólnienie i sformułowanie wniosku (III.3.6)

Poprawna odpowiedź:

(wiązanie) koordynacyjne lub donorowo-akceptorowe lub semipolarne

1 p. – poprawna nazwa wiązania
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2455

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 11. (1 pkt)

Kwas ortoborowy H₃BO₃ jest bardzo słabym jednoprotonowym kwasem, który w roztworach wodnych działa nie jako donor protonów, lecz jako akceptor jonów wodorotlenkowych, reagując z wodą zgodnie z równaniem:

H_{3} {BO}_{3} + 2 H_{2} O ⇌ H_{3} O^{+} + [B {(OH)}_{4}]^{-}

Stała równowagi tej reakcji jest równa 5,8 · 10^–10.
W obecności środków odciągających wodę, np. stężonego H₂SO₄, kwas ortoborowy tworzy z alkoholami estry.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Według teorii Arrheniusa kwasy to związki dysocjujące w roztworze wodnym na kationy wodoru i aniony reszty kwasowej. Brønsted zdefiniował kwasy jako donory protonów. Oznacza to, że kwasy to cząsteczki i jony oddające proton. Zgodnie z teorią Lewisa kwasem nazywamy atom, cząsteczkę lub jon będący akceptorem jednej lub kilku par elektronów.

Wybierz teorię kwasów i zasad, zgodnie z którą H₃BO₃ – na podstawie reakcji z wodą opisanej powyżej – jest kwasem. Uzupełnij poniższe zdanie, podkreślając nazwisko autora tej teorii.

Na podstawie opisanej reakcji z wodą można stwierdzić, że H₃BO₃ jest kwasem według teorii kwasów i zasad (Arrheniusa / Brønsteda / Lewisa).

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Selekcja i analiza informacji podanych w formie tekstów o tematyce chemicznej (II.3)

Poprawna odpowiedź:

Na podstawie opisanej reakcji z wodą można stwierdzić, że H₃BO₃ jest kwasem według teorii kwasów i zasad (Arrheniusa / Brønsteda / Lewisa).

1 p. – poprawne uzupełnienie zdania
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2456

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 12. (1 pkt)

Kwas ortoborowy H₃BO₃ jest bardzo słabym jednoprotonowym kwasem, który w roztworach wodnych działa nie jako donor protonów, lecz jako akceptor jonów wodorotlenkowych, reagując z wodą zgodnie z równaniem:

H_{3} {BO}_{3} + 2 H_{2} O ⇌ H_{3} O^{+} + [B {(OH)}_{4}]^{-}

Stała równowagi tej reakcji jest równa 5,8 · 10^–10.
W obecności środków odciągających wodę, np. stężonego H₂SO₄, kwas ortoborowy tworzy z alkoholami estry.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Napisz, posługując się wzorami półstrukturalnymi (grupowymi) związków organicznych, równanie reakcji kwasu ortoborowego z metanolem, w której stosunek molowy kwasu do alkoholu jest równy 1 : 3.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Zapisanie równań reakcji ilustrujących właściwości związków organicznych w zależności od rodzaju grupy funkcyjnej w cząsteczce (I.3.a.24)

Poprawna odpowiedź:

1 p. – poprawne napisanie równania reakcji
0 p. – błędny zapis równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2457

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 13. (2 pkt)

W tabeli podano wartości standardowej molowej entalpii trzech reakcji.

Równanie reakcji	Standardowa molowa entalpia
$C_{2} H_{6} (g) + 3 \frac{1}{2} O_{2} (g) \to 2 {CO}_{2} (g) + 3 H_{2} O (c)$	$Δ_{sp} H_{C_{2} H_{6}}^{0} = - 1560, 7 kJ \cdot {mol}^{- 1}$
C₂H₄ (g) + 3O₂ (g)→2CO₂ (g) + 2H₂O(c)	$Δ_{sp} H_{C_{2} H_{4}}^{0} = - 1411, 2 kJ \cdot {mol}^{- 1}$
$H_{2} (g) + \frac{1}{2} O_{2} (g) \to H_{2} O (c)$	$Δ_{t w} H_{H_{2} O}^{0} = - 285, 8 kJ \cdot {mol}^{- 1}$

J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2001.

Na podstawie powyższych danych oblicz standardową molową entalpię reakcji uwodornienia etenu ΔH⁰_x, która zachodzi zgodnie z równaniem:

C₂H₄ (g) + H₂ (g) → C₂H₆ (g)

Wynik podaj z dokładnością do pierwszego miejsca po przecinku.

Obliczenia:

Odpowiedź:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Zastosowanie prawa Hessa do obliczeń efektów energetycznych przemian (II.5.h)

Przykład poprawnego rozwiązania:

2 {CO}_{2} (g) + 3 H_{2} O (c) \to C_{2} H_{6} (g) + 3 \frac{1}{2} O_{2} (g) - Δ_{sp} H_{C_{2} H_{6}}^{0}

C_{2} H_{4} (g) + 3 O_{2} (g) \to 2 {CO}_{2} (g) + 2 H_{2} O (c) Δ_{sp} H_{C_{2} H_{4}}^{0}

H_{2} (g) + \frac{1}{2} O_{2} (g) \to H_{2} O (c) Δ_{tw} H_{H_{2} O}^{0}

____________________________________________________________

C₂H₄ (g) + H₂ (g) → C₂H₆ (g) ΔH^o_x

Δ H_{x}^{0} = - Δ_{sp} H_{C_{2} H_{6}}^{0} + Δ_{sp} H_{C_{2} H_{4}}^{0} + Δ_{tw} H_{H_{2} O}^{0}

Δ H_{x}^{0} = - (- 1560, 7 kJ \cdot {mol}^{- 1}) + (- 1411, 2 kJ \cdot {mol}^{- 1}) + (- 285, 8 kJ \cdot {mol}^{- 1})

Δ H_{x}^{0} = - 136, 3 kJ \cdot {mol}^{- 1} l u b {ΔH}_{x}^{0} = - 136, 3 kJ

2 p. – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z właściwą dokładnością i z właściwą jednostką
1 p. – zastosowanie poprawnej metody i:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
– inna niż wymagana dokładność wyniku
– błędna jednostka lub brak jednostki
0 p. – zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak rozwiązania

Drukuj zadanie:

2458

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 14. (1 pkt)

Kwas cytrynowy (kwas 2-hydroksypropano-1,2,3-trikarboksylowy) o składzie C₆H₈O₇ spełnia ważną funkcję w metabolizmie organizmów jako produkt przejściowy cyklu Krebsa, w którym ulega izomeryzacji do kwasu izocytrynowego o następującym wzorze:

Podaj nazwę systematyczną kwasu izocytrynowego.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Posługiwanie się poprawną nomenklaturą najważniejszych dwufunkcyjnych pochodnych węglowodorów (I.1.i.1)

Poprawna odpowiedź:

(kwas) 1-hydroksypropano-1,2,3-trikarboksylowy

1 p. – poprawna nazwa systematyczna
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2459

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 15. (1 pkt)

Kwas cytrynowy (kwas 2-hydroksypropano-1,2,3-trikarboksylowy) o składzie C₆H₈O₇ spełnia ważną funkcję w metabolizmie organizmów jako produkt przejściowy cyklu Krebsa, w którym ulega izomeryzacji do kwasu izocytrynowego o następującym wzorze:

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu cytrynowego.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Narysowanie wzorów izomerów różnego typu dla typowych wielofunkcyjnych pochodnych węglowodorów (I.1.i.5)

Poprawna odpowiedź:

1 p. – poprawne napisanie wzoru
0 p. – inna odpowiedź lub brak rozwiązania

Drukuj zadanie:

2460

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 16. (2 pkt)

Kwas cytrynowy (kwas 2-hydroksypropano-1,2,3-trikarboksylowy) o składzie C₆H₈O₇ spełnia ważną funkcję w metabolizmie organizmów jako produkt przejściowy cyklu Krebsa, w którym ulega izomeryzacji do kwasu izocytrynowego o następującym wzorze:

Przeanalizuj budowę cząsteczek kwasu cytrynowego i izocytrynowego ze względu na możliwość wystąpienia enancjomerii (izomerii optycznej). Wpisz w tabeli liczbę asymetrycznych atomów węgla w cząsteczkach tych kwasów oraz liczbę enancjomerów (izomerów optycznych) lub zaznacz ich brak.

Kwas	Liczba asymetrycznych atomów węgla	Liczba enancjomerów
cytrynowy
izocytrynowy

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji

Analiza, interpretacja, porównanie danych zawartych w tablicach chemicznych i opracowaniach naukowych lub popularnonaukowych (III.1.3)

Poprawna odpowiedź:

Kwas	Liczba asymetrycznych atomów węgla	Liczba enancjomerów
cytrynowy	0 lub brak lub –	0 lub brak lub –
izocytrynowy	2	4 lub 2 pary

2 p. – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli
1 p. – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2461

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 17. (2 pkt)

Do wodnego roztworu kwasu cytrynowego dodano nadmiar wodnego roztworu wodorowęglanu sodu NaHCO₃. Stwierdzono, że temperatura mieszaniny poreakcyjnej jest znacznie niższa niż temperatura roztworów przed ich zmieszaniem. Zaobserwowano także wydzielanie bezbarwnego gazu.

a) Spośród podanych zależności wybierz i podkreśl tę, która jest prawdziwa dla entalpii procesu dokonującego się w opisanym doświadczeniu.

ΔH < 0 ΔH = 0 ΔH > 0

b) Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji, która zaszła w czasie doświadczenia. Przyjmij, że kwas cytrynowy przereagował z wodorowęglanem sodu w stosunku molowym 1 : 3. Zastosuj następujący wzór kwasu cytrynowego:
C₃H₄(OH)(COOH)₃.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

a) (0–1)

Wiadomości i rozumienie

Zakwalifikowanie przemian chemicznych ze względu na efekty energetyczne (reakcje egzo i endotermiczne) (I.1.e.1)

Poprawna odpowiedź:

ΔH < 0 ΔH = 0 ΔH > 0

1 p. – wskazanie poprawnej zależności
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

b) (0–1)

Wiadomości i rozumienie

Zapisanie równań reakcji ilustrujących zachowanie kwasów w typowych reakcjach z solami innych kwasów (I.3.a.11)

Poprawna odpowiedź:

C₃H₄(OH)(COOH)₃ + 3NaHCO₃ → C₃H₄(OH)(COONa)₃ + 3CO₂ + 3H₂O

1 p. – poprawne napisanie równania reakcji w formie cząsteczkowej
0 p. – błędny zapis równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2462

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 18. (2 pkt)

W temperaturze 20 °C rozpuszczalność uwodnionego węglanu sodu o wzorze Na₂CO₃· 10H₂O wynosi 21,5 grama w 100 gramach wody.

Oblicz, jaki procent masy roztworu nasyconego w temperaturze 20 °C stanowi masa soli bezwodnej Na₂CO₃. Wynik podaj z dokładnością do pierwszego miejsca po przecinku.

Obliczenia:

Odpowiedź:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Wykonanie obliczeń chemicznych z zastosowaniem pojęć: mol, masa molowa (II.5.b.2);
Obliczenie stężenia procentowego roztworu (II.5.d.1)

Przykład poprawnego rozwiązania:

M_{{Na}_{2} {CO}_{3}} = 106 g \cdot {mol}^{- 1} i M_{{Na}_{2} {CO}_{3} \cdot 10 H_{2} O} = 286 g \cdot {mol}^{- 1}, więc

1 mol Na₂CO₃ – 1 mol Na₂CO₃ · 10H₂O
106,0 g Na₂CO₃ – 286,0 g Na₂CO₃ · 10H₂O
m_s Na₂CO₃ – 21,5 g Na₂CO₃ · 10H₂O

m_{s} = \frac{106, 0 g \cdot 21, 5 g}{286, 0 g} \Rightarrow m_{s} = 8, 0 g

c_{p} = \frac{m_{s}}{m_{r}} \cdot 100 % = \frac{m_{soli bezwodnej}}{m_{hydratu} + m_{H_{2} O}} \cdot 100 % = \frac{8, 0 g}{21, 5 g + 100 g} \cdot 100 % = 6, 6 %

2 p. – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z właściwą dokładnością i w procentach
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych wcześniejszych zaokrągleń. Należy uznać za poprawne wszystkie wyniki, które są konsekwencją przyjętych przez zdającego poprawnych zaokrągleń.
1 p. – zastosowanie poprawnej metody i:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
– błąd w zaokrągleniu wyniku
– inna niż wymagana dokładność wyniku
– niepodanie wyniku w procentach
0 p. – zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak rozwiązania

Drukuj zadanie:

2463

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 19. (1 pkt)

Wytrącanie trudno rozpuszczalnych siarczków metali jest ważną metodą analityczną. W tych reakcjach jako odczynnik stosowany jest siarkowodór, który uzyskuje się w wyniku hydrolizy amidu kwasu tiooctowego (tioacetamidu) o wzorze

W wyniku hydrolizy tioacetamidu powstają siarkowodór i etanian (octan) amonu.

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,
Warszawa 2001.

Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji hydrolizy tioacetamidu, posługując się wzorami półstrukturalnymi (grupowymi) reagentów organicznych.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Zapisanie równania reakcji chemicznej na podstawie słownego opisu przemiany (I.3.a.4)

Poprawna odpowiedź:

CH₃CSNH₂ + 2H₂O → CH₃COONH₄ + H₂S

lub

1 p. – poprawne napisanie równania reakcji w formie cząsteczkowej
0 p. – błędny zapis równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2464

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 20. (1 pkt)

Napisz równania reakcji etapów dysocjacji kwasu siarkowodorowego, którym odpowiadają wartości stałej dysocjacji podane w tabeli.

Stała dysocjacji K_a	Równanie reakcji
1 · 10 ^–18
1 · 10 ^–7

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Zapisanie równań reakcji dysocjacji kwasów (z uwzględnieniem dysocjacji wielostopniowej) (I.3.a.16)

Poprawna odpowiedź:

Stała dysocjacji K_a	Równanie reakcji
1 · 10 ^–18	${HS}^{-} + H_{2} O ⇌ S^{2 -} + H_{3} O^{+} l u b {HS}^{-} ⇌ S^{2 -} + H^{+}$
1 · 10 ^–7	$H_{2} S + H_{2} O ⇌ {HS}^{-} + H_{3} O^{+} l u b 2 H_{2} S ⇌ {HS}^{-} + H^{+}$

1 p. – poprawne napisanie obu równań reakcji
0 p. – błędny zapis co najmniej jednego równania reakcji lub błędne przyporządkowanie równań, lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2465

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 21. (1 pkt)

Siarczki są solami słabego kwasu siarkowodorowego, dlatego możliwość ich wytrącenia zależy nie tylko od iloczynu rozpuszczalności, lecz także od pH roztworu. W roztworach o niskim pH stężenie jonów siarczkowych jest bardzo małe, więc stężenie jonów metalu musi być odpowiednio duże, aby został przekroczony iloczyn rozpuszczalności. Dla roztworu o znanym pH można obliczyć najmniejsze stężenie molowe kationów danego metalu c, jakie musi istnieć w roztworze o tym pH, aby zacząć się wytrącać osad siarczku tego metalu.
Na poniższym wykresie przedstawiono zależność logarytmu z najmniejszego stężenia c kationów Cu²⁺ i Zn²⁺ (log c), przy którym następuje strącanie siarczków miedzi(II) i cynku, od pH roztworu.

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,
Warszawa 2001.

Przygotowano dwa roztwory wodne, których pH było równe 1. Roztwór I zawierał jony Zn²⁺ o stężeniu c równym 10^–5 mol · dm³, a roztwór II zawierał jony Cu²⁺ o stężeniu c równym 10^–5 mol · dm^–3.

Czy w roztworze I wytrąci się osad ZnS, a w roztworze II osad CuS? Wpisz TAK albo NIE w odpowiednie rubryki tabeli.

W roztworze I wytrąci się osad ZnS.
W roztworze II wytrąci się osad CuS.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji

Uogólnienie i sformułowanie wniosku (III.3.6)

Poprawna odpowiedź:

W roztworze I wytrąci się osad ZnS.	NIE
W roztworze II wytrąci się osad CuS.	TAK

1 p. – poprawne uzupełnienie tabeli
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2466

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 22. (1 pkt)

Nadtlenek wodoru H₂O₂ jest gęstą, syropowatą cieczą, która miesza się z wodą w każdym stosunku. W roztworach wodnych ulega w niewielkim stopniu dysocjacji według równania:

H_{2} O_{2} + H_{2} O ⇌ {HO}_{2}^{-} + H_{3} O^{+}

Przestrzenne rozmieszczenie atomów w cząsteczce nadtlenku wodoru ilustruje poniższy rysunek.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Korzystając z informacji na temat dysocjacji nadtlenku wodoru w wodzie, wypełnij tabelę, wpisując literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeżeli jest fałszywe.

Zdanie	P/F
1. Nadtlenek wodoru jest kwasem Brønsteda, a sprzężoną z nim zasadą jest jon OH^–.
2. Woda jest akceptorem protonów pochodzących od sprzężonego z niż kwasu Brønsteda, którym jest nadtlenek wodoru.
3. Cząsteczka H₂O₂ i jon HO⁻₂ stanowią sprzężoną parę kwas – zasada w ujęciu teorii Brønsteda.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji

Uogólnienie i sformułowanie wniosku (III.3.6)

Poprawna odpowiedź:

Zdanie	P/F
1. Nadtlenek wodoru jest kwasem Brønsteda, a sprzężoną z nim zasadą jest jon OH^–.	F
2. Woda jest akceptorem protonów pochodzących od sprzężonego z niż kwasu Brønsteda, którym jest nadtlenek wodoru.	F
3. Cząsteczka H₂O₂ i jon HO⁻₂ stanowią sprzężoną parę kwas – zasada w ujęciu teorii Brønsteda.	P

1 p. – poprawna ocena trzech zdań
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2467

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 23. (3 pkt)

Nadtlenek wodoru H₂O₂ jest gęstą, syropowatą cieczą, która miesza się z wodą w każdym stosunku. W roztworach wodnych ulega w niewielkim stopniu dysocjacji według równania:

H_{2} O_{2} + H_{2} O ⇌ {HO}_{2}^{-} + H_{3} O^{+}

Przestrzenne rozmieszczenie atomów w cząsteczce nadtlenku wodoru ilustruje poniższy rysunek.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Korzystając z informacji na temat struktury cząsteczki nadtlenku wodoru, uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie.

1. W cząsteczce nadtlenku wodoru atomy wodoru połączone są z atomami tlenu wiązaniami kowalencyjnymi (spolaryzowanymi / niespolaryzowanymi), a między atomami tlenu występuje wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane / niespolaryzowane).

2. Cząsteczka nadtlenku wodoru jest (polarna / niepolarna).

3. Kształt cząsteczki nadtlenku wodoru można wyjaśnić, jeśli się założy hybrydyzację typu (sp³ / sp² / sp) walencyjnych orbitali atomowych tlenu.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Określenie na podstawie różnicy elektroujemności i liczby elektronów walencyjnych atomów łączących się pierwiastków rodzaju wiązania (I.1.b.2);
Określenie kształtu prostych cząsteczek związków nieorganicznych i organicznych, wskazanie, które z nich są polarne, a które są niepolarne (I.1.b.4)

Poprawna odpowiedź:

1. W cząsteczce nadtlenku wodoru atomy wodoru połączone są z atomami tlenu wiązaniami kowalencyjnymi (spolaryzowanymi / niespolaryzowanymi), a między atomami tlenu występuje wiązanie kowalencyjne (spolaryzowane / niespolaryzowane).

2. Cząsteczka nadtlenku wodoru jest (polarna / niepolarna).

3. Kształt cząsteczki nadtlenku wodoru można wyjaśnić, jeśli się założy hybrydyzację typu (sp³ / sp² / sp) walencyjnych orbitali atomowych tlenu.

3 p. – poprawne uzupełnienie trzech zdań
2 p. – poprawne uzupełnienie dwóch zdań
1 p. – poprawne uzupełnienie jednego zdania
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2468

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 24. (2 pkt)

Do probówek zawierających zakwaszone roztwory wodne odpowiednio manganianu(VII) potasu (probówka I) i jodku potasu (probówka II) dodano roztwór wodny nadtlenku wodoru. Zaobserwowano zmiany barwy zawartości obu probówek i inne objawy świadczące o przebiegu reakcji chemicznych.

W tabeli podano wartości standardowych potencjałów wybranych układów redoks.

Równanie reakcji	Standardowy potencjał E°, V
$H_{2} O_{2} + 2 H^{+} + 2 e^{-} ⇌ 2 H_{2} O$	1,766
${MnO}_{4}^{-} + 8 H^{+} + 5 e^{-} ⇌ {Mn}^{2 +} + 4 H_{2} O$	1,507
$O_{2} + 2 H^{+} + 2 e^{-} ⇌ H_{2} O_{2}$	0,695
$I_{2} + 2 e^{-} ⇌ 2 I^{-}$	0,536

J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2001.

Opisz obserwowane zmiany barw, które świadczą o przebiegu reakcji w probówkach I i II (uwzględnij barwę zawartości obu probówek przed reakcją i po jej zajęciu).

Probówka I:

Probówka II:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Zapisanie obserwacji wynikających z prezentowanych doświadczeń (II.4.b.2)

Poprawna odpowiedź:

Probówka I: Fioletowy roztwór odbarwia się.
Probówka II: Bezbarwny roztwór zabarwia się na brązowo lub żółto lub wytrąca się ciemny osad.

2 p. – poprawny opis obserwacji dotyczący zmiany barwy w obu probówkach
1 p. – poprawny opis obserwacji w jednej probówce
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2469

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 25. (2 pkt)

Do probówek zawierających zakwaszone roztwory wodne odpowiednio manganianu(VII) potasu (probówka I) i jodku potasu (probówka II) dodano roztwór wodny nadtlenku wodoru. Zaobserwowano zmiany barwy zawartości obu probówek i inne objawy świadczące o przebiegu reakcji chemicznych.

W tabeli podano wartości standardowych potencjałów wybranych układów redoks.

Równanie reakcji	Standardowy potencjał E°, V
$H_{2} O_{2} + 2 H^{+} + 2 e^{-} ⇌ 2 H_{2} O$	1,766
${MnO}_{4}^{-} + 8 H^{+} + 5 e^{-} ⇌ {Mn}^{2 +} + 4 H_{2} O$	1,507
$O_{2} + 2 H^{+} + 2 e^{-} ⇌ H_{2} O_{2}$	0,695
$I_{2} + 2 e^{-} ⇌ 2 I^{-}$	0,536

J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2001.

Podaj wzór chemiczny utleniacza i reduktora w reakcjach zachodzących w probówkach I i II.

Probówka	Wzór utleniacza	Wzór reduktora
I
II

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Wskazanie utleniacza, reduktora, procesu utleniania i procesu redukcji (I.1.h.3)

Poprawna odpowiedź:

Probówka	Wzór utleniacza	Wzór reduktora
I	MnO^–₄ lub KMnO₄	H₂O₂
II	H₂O₂	I^– lub KI

2 p. – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli
1 p. – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2470

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 26. (2 pkt)

Do probówek zawierających zakwaszone roztwory wodne odpowiednio manganianu(VII) potasu (probówka I) i jodku potasu (probówka II) dodano roztwór wodny nadtlenku wodoru. Zaobserwowano zmiany barwy zawartości obu probówek i inne objawy świadczące o przebiegu reakcji chemicznych.

W tabeli podano wartości standardowych potencjałów wybranych układów redoks.

Równanie reakcji	Standardowy potencjał E°, V
$H_{2} O_{2} + 2 H^{+} + 2 e^{-} ⇌ 2 H_{2} O$	1,766
${MnO}_{4}^{-} + 8 H^{+} + 5 e^{-} ⇌ {Mn}^{2 +} + 4 H_{2} O$	1,507
$O_{2} + 2 H^{+} + 2 e^{-} ⇌ H_{2} O_{2}$	0,695
$I_{2} + 2 e^{-} ⇌ 2 I^{-}$	0,536

J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2001.

Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji chemicznych, które przebiegły w probówkach I i II.

Probówka I:

Probówka II:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Zapisanie w formie równań procesów utlenienia i redukcji (I.3.a.18)

Poprawna odpowiedź:

Probówka I: 2MnO^–₄ + 6H⁺ + 5H₂O₂ → 2Mn²⁺ + 8H₂O + 5O₂
Probówka II: H₂O₂ + 2H⁺ +2I^– → I₂ + 2H₂O

2 p. – poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowej skróconej
1 p. – poprawne napisanie jednego równania reakcji w formie jonowej skróconej
0 p. – błędny zapis obu równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2471

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 27. (2 pkt)

Jeżeli w reakcji redoks biorą udział jony H⁺, to potencjał układu zależy od stężenia tych jonów, czyli od pH roztworu. Dla takich układów potencjał odnosi się do roztworów, w których c_H+ = 1 mol · dm^–3, a więc pH = 0. Wartości potencjałów redoks wielu ważnych biologicznie układów utleniacz – reduktor przedstawiane są dla przyjętego przez biochemików stanu, w którym pH = 7, p = 1013 hPa, T = 298 K. Różnica pH roztworu wpływa na wartość potencjału półogniwa. Potencjał półogniwa wodorowego E_{H2 /H+} w środowisku o pH różnym od zera można obliczyć (w woltach), korzystając z następującej zależności:

$E_{H_{2} / H^{+}} = E_{H_{2} / H^{+}}^{o} + 0, 06 \log c_{H^{+}}$

gdzie E_{H_{2} / H^{+}}^{o} oznacza potencjał standardowy półogniwa wodorowego .

Na podstawie: Lubert Stryer, Biochemia, Warszawa 2003 oraz K.-H. Lautenschläger, W. Schröter,
A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007.

a) Oblicz potencjał półogniwa wodorowego w stanie, w którym pH = 7, p = 1013 hPa, T = 298 K.

Poniżej przedstawiono równania reakcji i potencjały redoks dwóch układów biologicznych dla pH = 7, p = 1013 hPa, T = 298 K.

Równanie reakcji	Potencjał E, V
$\frac{1}{2} O_{2} + 2 H^{+} + 2 e^{-} ⇌ H_{2} O$	0,82
${NAD}^{+} + H^{+} + 2 e^{-} ⇌ NADH$	–0,32

$b) Oceń, czy reakcja zilustrowana równaniem H_{2} O + {NAD}^{+} \to \frac{1}{2} O_{2} + H^{+} + NADH$

zachodzi samorzutnie, czy do jej zajęcia konieczne jest dostarczenie energii. Uzupełnij poniższe zdanie: wybierz i podkreśl jedno określenie w każdym nawiasie.

Aby mogła zajść opisana reakcja, (jest / nie jest) konieczne dostarczenie energii, ponieważ woda jest reduktorem (silniejszym / słabszym) niż NADH.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Uzupełnienie brakujących danych na podstawie informacji podanych w formie tekstów o tematyce chemicznej (II.2)

a) (0–1)

Poprawna odpowiedź:

[E_{H_{2} / H^{+}} = E_{_{H_{2} / H^{+}}}^{o} + 0, 06 \log \cdot c_{H^{+}} = 0, 00 + 0, 06 \cdot \log 10^{- 7} = 0, 06 (- 7) =] - 0, 42 (V)

1 p. – poprawne obliczenie potencjału półogniwa i podanie wyniku
Uwaga: Zapis obliczeń nie jest wymagany, ale jeśli jest, to musi być poprawny.
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

b) (0–1)

Poprawna odpowiedź:

Aby mogła zajść opisana reakcja, (jest / nie jest) konieczne dostarczenie energii, ponieważ woda jest reduktorem (silniejszym / słabszym) niż NADH.

1 p. – poprawne uzupełnienie zdania
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2472

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 28. (2 pkt)

Elektroliza wodnego roztworu chlorku sodu na elektrodach grafitowych przebiega zgodnie z równaniem:

2NaCl + 2H₂O ⎯⎯^{prąd elektryczny}→ 2NaOH + H₂ + Cl₂

Oblicz, ile sekund trwała elektroliza, jeśli otrzymano 10 cm³ wodoru (w przeliczeniu na warunki normalne), a natężenie prądu przepuszczanego przez elektrolizer wynosiło 1 A. Stała Faradaya F = 96500 C · mol^–1. Wynik zaokrąglij do liczb całkowitych.

Obliczenia:

Odpowiedź:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Zastosowanie praw elektrolizy do obliczenia ilości produktów reakcji elektrodowych (II.5.e.2)

Przykłady poprawnego rozwiązania:

2H₂O + 2e^– → H₂+ 2OH^–

Sposób I

q = i t \Rightarrow t = \frac{q}{i} i q = n_{e} \cdot F n_{e} = 2 n_{H_{2}}

i n_{H_{2}} = \frac{V}{V_{mol}} = \frac{10 \cdot 10^{- 3} {dm}^{3}}{22, 4 {dm}^{3} \cdot {mol}^{- 1}} = \frac{10^{- 2}}{22, 4} mol = 0, 0446 \cdot 10^{- 2} mol = 4, 46 \cdot 10^{- 4} mol

n_e= 2 · 4,46 · 10^-4 mol = 8,92 · 10^-4 mol

t = \frac{q}{i} = \frac{n_{e} \cdot F}{i} = \frac{8, 92 \cdot 10^{- 4} mol \cdot 96500 C \cdot {mol}^{- 1}}{1 A} = 860780 \cdot 10^{- 4} s \approx 86 (s)

Sposób II
22,4 dm³ ~~–––~~ 2 g
0,01 dm³ ~~–––~~ x x = 0,00089 g

m = k i t i k = \frac{M}{n F}

m = \frac{M i t}{n F} \Rightarrow t = \frac{m n F}{M i}

t = \frac{0, 00089 g \cdot 2 \cdot 96500 C \cdot {mol}^{- 1}}{2 g \cdot {mol}^{- 1} \cdot 1 C \cdot s^{- 1}} = 86 (s)

2 p. – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z właściwą dokładnością w sekundach
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych wcześniejszych zaokrągleń. Należy uznać za poprawne wszystkie wyniki, które są konsekwencją przyjętych przez zdającego poprawnych zaokrągleń.

1 p. – zastosowanie poprawnej metody i:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
– błąd w zaokrągleniu wyniku
– inna niż wymagana dokładność wyniku
– podanie wyniku w jednostkach innych niż jednostka czasu
0 p. – zastosowanie błędnej metody obliczenia, np.:

117 g NaCl ~~––––~~ 22,4 dm³ H₂
x ~~––––~~ 0,01 dm³ H₂ x = 0,052 g NaCl

t = \frac{m \cdot z \cdot F}{M \cdot i} t = \frac{0, 052 g \cdot 1 \cdot 96500 C \cdot {mol}^{- 1}}{58, 5 g \cdot {mol}^{- 1} \cdot 1 \cdot C \cdot s^{- 1}} = 86 s

– brak rozwiązania

Drukuj zadanie:

2473

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 29. (3 pkt)

Poniżej przedstawiono ciąg przemian prowadzących do powstania cykloheksenu.

{ClCH}_{2} - {({CH}_{2})}_{4} - {CH}_{2} Cl \overset{+ Zn, etanol}{\to} A \overset{+ Cl 2, światło}{\to} B \overset{+ KOH, etanol / ogrzewanie}{\to} cykloheksen

Uzupełnij tabelę, wpisując wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych oznaczonych na schemacie literami A i B oraz wzór cykloheksenu.

Związek A	Związek B	Cykloheksen

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Uzupełnienie brakujących danych na podstawie informacji podanych w formie schematów procesów chemicznych (II.2)

Poprawna odpowiedź:

3 p. – poprawne narysowanie trzech wzorów
2 p. – poprawne narysowanie dwóch wzorów
1 p. – poprawne narysowanie jednego wzoru
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2474

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 30. (1 pkt)

Benzen wrze pod ciśnieniem 1000 hPa (1 bar) w temperaturze 352,2 K. Standardowa molowa entalpia parowania benzenu w temperaturze przemiany wynosi 30,8 kJ · mol^–1.

P.W. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2001.

Na podstawie powyższej informacji oceń, czy skraplanie benzenu w temperaturze 352,2 K jest przemianą egzo- czy endotermiczną.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji

Uogólnienie i sformułowanie wniosku (III.3.6)

Poprawna odpowiedź:

egzo(termiczna)

1 p. – poprawna ocena
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2475

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 31. (1 pkt)

Reakcja kwasu etanowego (octowego) z etanolem prowadzona w obecności mocnego kwasu jest reakcją odwracalną, która przebiega według równania:

{CH}_{3} COOH + {CH}_{3} {CH}_{2} OH \overset{H^{+}}{⇌} {CH}_{3} {COOCH}_{2} {CH}_{3} + H_{2} O

Stężeniowa stała równowagi tej reakcji w temperaturze 25 °C wynosi Kc = 4,0. Badając kinetykę reakcji kwasu etanowego z etanolem w środowisku wodnym, stwierdzono, że względny rząd reakcji dla etanolu i kwasu etanowego wynosi 1, a całkowity rząd reakcji jest równy 2. Rząd reakcji ze względu na wybrany substrat to wykładnik potęgi, w której stężenie molowe danego substratu występuje w równaniu kinetycznym tej reakcji.

Na podstawie: P. Mastalerz, Chemia organiczna, Wrocław 2000.

Napisz równanie kinetyczne opisanej reakcji estryfikacji.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Znajomość i rozumienie pojęć: szybkość reakcji chemicznej, równanie kinetyczne (I.1.e.5)

Poprawna odpowiedź:

v = k · c _kwas · c _alkohol

lub
v = k · [CH₃COOH] · [C₂H₅OH] lub v = k · [kwas] · [alkohol]

1 p. – poprawne napisanie równania kinetycznego
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2476

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 32. (2 pkt)

Reakcja kwasu etanowego (octowego) z etanolem prowadzona w obecności mocnego kwasu jest reakcją odwracalną, która przebiega według równania:

{CH}_{3} COOH + {CH}_{3} {CH}_{2} OH \overset{H^{+}}{⇌} {CH}_{3} {COOCH}_{2} {CH}_{3} + H_{2} O

Stężeniowa stała równowagi tej reakcji w temperaturze 25 °C wynosi Kc = 4,0. Badając kinetykę reakcji kwasu etanowego z etanolem w środowisku wodnym, stwierdzono, że względny rząd reakcji dla etanolu i kwasu etanowego wynosi 1, a całkowity rząd reakcji jest równy 2. Rząd reakcji ze względu na wybrany substrat to wykładnik potęgi, w której stężenie molowe danego substratu występuje w równaniu kinetycznym tej reakcji.

Na podstawie: P. Mastalerz, Chemia organiczna, Wrocław 2000.

W naczyniu o objętości V zmieszano w temperaturze 25 °C 1 mol kwasu etanowego i 1 mol etanolu. Do otrzymanej mieszaniny dodano niewielką ilość stężonego kwasu siarkowego(VI).

Oblicz, ile moli kwasu etanowego pozostało w mieszaninie po ustaleniu się stanu równowagi.

Obliczenia:

Odpowiedź:

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Obliczenie stężeń równowagowych reagentów (II.5.f.1)

Przykład poprawnego rozwiązania:

K_c = 4,0 i –Δc_alkohol = –Δc_kwas = Δc_ester = Δc_woda = x

K_{c} = \frac{[ester] \cdot [woda]}{[kwas] \cdot [alkohol]} = \frac{\frac{x^{2}}{V^{2}}}{\frac{{(l - x)}^{2}}{V^{2}}} = \frac{x^{2}}{{(l - x)}^{2}} = 4.0

\Rightarrow 3 x^{2} - 8 x + 4 = 0 \Rightarrow x = \frac{2}{3} mola l u b x = 2 mole

x = 2 mole oznaczałoby, że ubytek substratów jest większy, niż ich użyto (2 > 1),

więc rozwiązaniem równania jest x = \frac{2}{3} mola

pozostała liczba moli kwasu n_{kwas} = 1 mol - \frac{2}{3} mola = \frac{1}{3} (mola) l u b 0, 33 (mola)

2 p. – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z właściwą dokładnością w molach
1 p. – zastosowanie poprawnej metody i popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
0 p. – zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak rozwiązania

Drukuj zadanie:

2477

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 33. (1 pkt)

Reakcja kwasu etanowego (octowego) z etanolem prowadzona w obecności mocnego kwasu jest reakcją odwracalną, która przebiega według równania:

{CH}_{3} COOH + {CH}_{3} {CH}_{2} OH \overset{H^{+}}{⇌} {CH}_{3} {COOCH}_{2} {CH}_{3} + H_{2} O

Stężeniowa stała równowagi tej reakcji w temperaturze 25 °C wynosi Kc = 4,0. Badając kinetykę reakcji kwasu etanowego z etanolem w środowisku wodnym, stwierdzono, że względny rząd reakcji dla etanolu i kwasu etanowego wynosi 1, a całkowity rząd reakcji jest równy 2. Rząd reakcji ze względu na wybrany substrat to wykładnik potęgi, w której stężenie molowe danego substratu występuje w równaniu kinetycznym tej reakcji.

Na podstawie: P. Mastalerz, Chemia organiczna, Wrocław 2000.

Podkreśl wszystkie wymienione poniżej działania, które spowodują zwiększenie wydajności opisanej reakcji estryfikacji w temperaturze 25 °C.

dodanie etanolu dodanie wody dodanie katalizatora
dodanie obojętnej wobec reagentów substancji higroskopijnej

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Tworzenie informacji

Określenie, jak zmieni się położenie stanu równowagi reakcji chemicznej po zmianie stężenia dowolnego reagenta (III.1.6)

Poprawna odpowiedź:

dodanie etanolu dodanie wody dodanie katalizatora
dodanie obojętnej wobec reagentów substancji higroskopijnej

1 p. – poprawne wskazanie działań
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2478

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 34. (2 pkt)

Poniżej przedstawiono schemat przemian, jakim ulegają pochodne węglowodorów.
Symbolami R i R₁ oznaczono grupy alkilowe.

{RCH}_{2} OH \overset{+ [0]}{\to} Związek I \overset{+ [0]}{\to} Związek II \overset{+ R_{1} OH, stężony H_{2} {SO}_{4}}{\to} Związek III \overset{+ NaOH}{\to} Związek IV

Wypełnij tabelę, wpisując ogólne wzory pochodnych związku RCH₂OH, które na schemacie oznaczono numerami I–IV.

Numer związku	Wzór ogólny związku
I
II
III
IV

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Uzupełnienie brakujących danych na podstawie informacji podanych w formie schematów procesów chemicznych (II.2)

Poprawna odpowiedź:

Numer związku	Wzór ogólny związku
I	RCHO
II	RCOOH
III	RCOOR₁
IV	RCOONa lub RCOO^–Na⁺

2 p. – poprawne napisanie czterech wzorów
1 p. – poprawne napisanie trzech wzorów
0 p. – poprawne napisanie co najwyżej dwóch wzorów lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2479

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 35. (1 pkt)

W poniższej tabeli przedstawiono wybrane dane na temat czterech aminokwasów białkowych. Symbol pI oznacza punkt izoelektryczny, który jest taką wartością pH roztworu, w którym stężenie jonu obojnaczego osiąga maksymalną wartość, natomiast stężenia formy anionowej i kationowej mają jednakową, najmniejszą wartość.

J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2001.

Określ liczbę wszystkich możliwych organicznych niecyklicznych produktów kondensacji jednej cząsteczki alaniny z jedną cząsteczką kwasu asparaginowego.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Wiadomości i rozumienie

Utworzenie wzorów tripeptydów powstających z podanych aminokwasów (I.1.i.11)

Poprawna odpowiedź:

trzy

1 p. – poprawne określenie liczby produktów
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

2480

Matura Maj 2014, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2005,
Zadanie 36. (1 pkt)

W poniższej tabeli przedstawiono wybrane dane na temat czterech aminokwasów białkowych. Symbol pI oznacza punkt izoelektryczny, który jest taką wartością pH roztworu, w którym stężenie jonu obojnaczego osiąga maksymalną wartość, natomiast stężenia formy anionowej i kationowej mają jednakową, najmniejszą wartość.

J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2001.

Napisz wzór tej formy fenyloalaniny, której stężenie jest największe w roztworze o pH równym 5,48.

Pokaż rozwiązanie

Zobacz komentarze - 0

Korzystanie z informacji

Selekcja i analiza informacji podanych w formie tekstów o tematyce chemicznej i tablic (II.3)

Poprawna odpowiedź:

1 p. – poprawny wzór jonu obojnaczego fenyloalaniny
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Drukuj zadanie:

BIOLOGIA

ZADANIA MATURALNE

CHEMIA

ZADANIA MATURALNE

Kategorie zadań

Typ zadań

Poziom

Typ matury

Formula matury

Rok matury

Miesiąc matury

Zadania maturalne z chemii

PARTNERZY