Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
|
1. |
Wraz ze wzrostem promienia atomów pierwiastków w drugiej grupie osłabiają się ich właściwości metaliczne. |
P |
F |
|
2. |
Wraz ze wzrostem elektroujemności pierwiastków w trzecim okresie nasilają się ich właściwości niemetaliczne. |
P |
F |
| Zadanie 2. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 2. Struktura atomu – jądro i elektrony. Zdający: 5) wskazuje na związek pomiędzy budową atomu a położeniem pierwiastka w układzie okresowym. 3. Wiązania chemiczne. Zdający: 2) stosuje pojęcie elektroujemności do określania (na podstawie różnicy elektroujemności i liczby elektronów walencyjnych atomów łączących się pierwiastków) rodzaju wiązania: jonowe, kowalencyjne (atomowe), kowalencyjne spolaryzowane (atomowe spolaryzowane), koordynacyjne. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna ocena dwóch zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
|
1. |
Wraz ze wzrostem promienia atomów pierwiastków w drugiej grupie osłabiają się ich właściwości metaliczne. |
|
F |
|
2. |
Wraz ze wzrostem elektroujemności pierwiastków w trzecim okresie nasilają się ich właściwości niemetaliczne. |
P |
|
Masa atomowa izotopu jest w przybliżeniu równa jego liczbie masowej A.
Bor występuje w przyrodzie w postaci mieszaniny dwóch trwałych izotopów o liczbach masowych równych 10 i 11, a średnia masa atomowa tego pierwiastka jest równa 10,806 u.
Oblicz, jaki udział w naturalnym borze stanowią atomy zawierające w jądrach po 6 neutronów. Wynik podaj w procentach.
 |
| Zadanie 3. (0–1) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcie mola (w oparciu o liczbę Avogadra); 3) oblicza masę atomową pierwiastka na podstawie jego składu izotopowego […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku w procentach dla ¹¹B.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Rozwiązanie
x – zawartość procentowa izotopu zawierającego w jądrze 5 neutronów
y – zawartość procentowa izotopu zawierającego w jądrze 6 neutronów
10,806 u = 
1080,6 = x ∙ 10 + (100 – x) ∙ 11 ⟹ 1080,6 = x ∙ 10 + 1100 – 11 ∙ x
x = 19,4 (%) y = 80,6 (%)
Jod tworzy wiele połączeń z tlenem np. tlenek jodu(V), który jest białym ciałem stałym. W reakcji tego związku z wodą powstaje jednoprotonowy kwas. Opisany tlenek jest stosowany do wykrywania i oznaczania zawartości tlenku węgla(II) w powietrzu.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Przeprowadzono doświadczenie. W kolbie ustawionej pod wyciągiem umieszczono tlenek jodu(V), a następnie wprowadzono do niej tlenek węgla(II) i szczelnie ją zamknięto. Zaszła reakcja utleniania-redukcji. W jej wyniku w kolbie zaobserwowano wydzielanie się oparów barwy fioletoworóżowej.
| Zadanie 4.1. (0–1) |
Napisz w formie cząsteczkowej równanie opisanej reakcji tlenku jodu(V) z wodą.
| Zadanie 4.2. (0–1) |
Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji tlenku jodu(V) z tlenkiem węgla(II).
| Zadanie 4.1. (0–1) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. | 8. Niemetale. Zdający: 9) opisuje typowe właściwości chemiczne tlenków pierwiastków […], w tym zachowanie wobec wody […]; zapisuje odpowiednie równania reakcji; 12) opisuje typowe właściwości chemiczne kwasów […]; ilustruje je równaniami reakcji. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie w formie cząsteczkowej równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
I₂O₅ + H₂O → 2HIO₃
| Zadanie 4.2. (0–1) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. | 6. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: 5) stosuje zasady bilansu elektronowego – dobiera współczynniki stechiometryczne w równaniach reakcji utleniania-redukcji (w formie cząsteczkowej i jonowej). |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie w formie cząsteczkowej równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
I₂O₅ + 5CO → I₂ + 5CO₂
Jod tworzy wiele połączeń z tlenem np. tlenek jodu(V), który jest białym ciałem stałym. W reakcji tego związku z wodą powstaje jednoprotonowy kwas. Opisany tlenek jest stosowany do wykrywania i oznaczania zawartości tlenku węgla(II) w powietrzu.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
W jednym z tlenków jodu masa tlenu stanowi 20,14 % masy tego tlenku. W jego wzorze rzeczywistym liczba atomów jodu jest dwa razy większa niż we wzorze empirycznym.
| Zadanie 5. (0–2) |
Na podstawie obliczeń ustal i napisz wzór empiryczny oraz wzór rzeczywisty opisanego tlenku.
|
|
Wzór empiryczny: ……………………………………………
Wzór rzeczywisty: ……………………………………………
| Zadanie 5. (0–2) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 4) ustala wzór empiryczny i rzeczywisty związku chemicznego (nieorganicznego […]) na podstawie jego składu wyrażonego w % masowych i masy molowej. |
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie wzoru empirycznego oraz wzoru rzeczywistego tlenku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do ustalenia tylko wzoru empirycznego albo tylko wzoru rzeczywistego tlenku
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzących do wyznaczenia stosunku molowego jodu do tlenu wyrażonego liczbami całkowitymi i brak ustalenia wzorów albo błędne ustalenie wzorów.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Przykładowe rozwiązania
Sposób 1.
Wzór empiryczny:
W 100,00 g tlenku znajduje się 20,14 g tlenu oraz 79,86 g jodu.
𝑛O = 
= 1,26 mol 𝑛I = 
= 0,63 mol
Stosunek molowy jodu do tlenu jest równy 1 : 2.
Wzór empiryczny: IO₂
Wzór rzeczywisty: I₂O₄
Sposób 2.
IxOy MI = 126,90 g ∙ mol⁻¹
= 0,2014
16𝑦 = 25,5577𝑥 + 3,222y
12,7776𝑦 = 25,5577𝑥
Wzór empiryczny: IO₂
Wzór rzeczywisty: I₂O₄
W odpowiednich warunkach fluorowce mogą ze sobą reagować i tworzyć tzw. związki międzyhalogenowe o wzorze ogólnym AXy, w którym 𝑦 przyjmuje wartość 1, 3, 5 lub 7.
W tym wzorze A oznacza pierwiastek o mniejszej elektroujemności, a X – pierwiastek o większej elektroujemności.
Przykładem związku międzyhalogenowego jest trichlorek jodu o wzorze ICl₃.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Trichlorek jodu został po raz pierwszy otrzymany w reakcji, której schemat przedstawiono poniżej.
IO⁻₃ + I₂ + H⁺ + Cl⁻ → ICl₃ + H₂O
| Zadanie 6.1. (0–2) |
Napisz w formie jonowej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równanie reakcji redukcji zachodzącej podczas tej przemiany. Uwzględnij środowisko reakcji. Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.
Równanie reakcji redukcji:
….. IO⁻₃ + ….. I₂ + ….. H⁺ + ….. Cl⁻ → ….. ICl₃ + ….. H₂O
| Zadanie 6.2. (0–1) |
Narysuj wzór elektronowy cząsteczki trichlorku jodu ICl₃. Zaznacz kreskami pary elektronowe wiązań chemicznych oraz wolne pary elektronowe.
|
| Zadanie 6.1. (0–2) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 6. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: 1) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: […] utlenianie, redukcja; 5) stosuje zasady bilansu elektronowego – dobiera współczynniki stechiometryczne w równaniach reakcji utleniania-redukcji (w formie cząsteczkowej i jonowej). |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie w formie jonowej równania reakcji redukcji oraz poprawne uzupełnienie współczynników w schemacie.
1 pkt – poprawne napisanie w formie jonowej równania reakcji redukcji oraz niepoprawne uzupełnienie współczynników w schemacie albo brak uzupełnienia schematu
ALBO
1 pkt – niepoprawne napisanie albo brak równania reakcji redukcji oraz poprawne uzupełnienie współczynników w schemacie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Równanie reakcji redukcji: IO⁻₃ + 3Cl⁻ + 6H⁺ + 2e⁻ → ICl₃ + 3H₂O
3IO⁻₃ + (1)I₂ + 18H⁺ + 15Cl⁻ → 5ICl₃ + 9H₂O
| Zadanie 6.2. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. | III. Wiązania chemiczne. Zdający: 4) zapisuje wzory elektronowe typowych cząsteczek związków kowalencyjnych […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne narysowanie wzoru elektronowego cząsteczki.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Wzór elektronowy:
Uwaga: Geometria cząsteczki nie podlega ocenie.
W celu otrzymania kwasu bromowodorowego przeprowadzono doświadczenie z użyciem zestawu, który zilustrowano rysunkiem obok.
Do kolby stożkowej zawierającej 9,5 g czystego stałego bromku potasu wprowadzono kroplami pewną ilość stężonego kwasu siarkowego(VI). Zaszła reakcja opisana poniższym równaniem.
KBr + H₂SO₄ → KHSO₄ + HBr
W wyniku całkowitego pochłonięcia wydzielonego bromowodoru otrzymano w cylindrze 80 cm³ kwasu bromowodorowego. Z tego roztworu pobrano próbkę 1,0 cm³, którą rozcieńczono wodą. Do jej zobojętnienia zużyto 6,9 cm3 roztworu wodorotlenku potasu o pH = 13.
Oblicz, jaka część użytego w doświadczeniu KBr uległa reakcji z H₂SO₄. Wynik podaj w procentach.
|
| Zadanie 7. (0–2) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 6) wykonuje obliczenia z uwzględnieniem wydajności reakcji i mola dotyczące: mas substratów i produktów […]. 4. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający: 9) interpretuje wartości […] pH, pKw. 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 2) wykonuje obliczenia […] z zastosowaniem pojęć stężenie […] molowe. |
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi w zadaniu a szukaną w zadaniu, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów obliczeniowych
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia poprawnych wartości liczby moli KBr lub HBr albo poprawnych wartości masy KBr lub HBr w 80 cm³ roztworu.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Przykładowe rozwiązania
Sposób 1.
[OH⁻] = 10⁻¹ mol ∙ dm⁻³ = 0,1 mol ∙ dm⁻³
𝑛KOH = c ∙ V = 0,00069 mol
𝑛KOH = 𝑛HBr = 0,00069 mol (liczba moli HBr w 1 cm³ roztworu)
𝑛HBr = 80 ∙ 0,00069 = 0,0552 mol (liczba moli HBr w 80 cm³ roztworu)
𝑛HBr = 𝑛ᵏKHBr = 0,0552 mol
mᵏKHBr = 119 g ∙ mol⁻¹ ∙ 0,0552 mol = 6,57 g
%KBr = 
= 0,692 = 69,2 (%)
Sposób 2.
𝑛KOH = 𝑛HBr = 0,00069 mol (liczba moli HBr w 1 cm³ roztworu)
𝑛HBr = 80 ∙ 0,00069 = 0,0552 mol (liczba moli HBr w 80 cm³ roztworu)
𝑛HBr = 𝑛ᵏKHBr = 0,0552 mol
𝑛ᵖKHBr = 
= 0,0798 mol
%KBr = 
= 0,692 = 69,2 (%)
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Uczniowie wykonali dwuetapowe doświadczenie, którego celem było otrzymanie czystego tlenku miedzi(II). W pierwszym etapie strącili wodorotlenek miedzi(II), a w drugim etapie przeprowadzili jego rozkład termiczny w łaźni wodnej. Następnie uzyskaną mieszaninę przesączyli, żeby wyodrębnić stały produkt.
Na poniższym schemacie przedstawiono pierwszy etap doświadczenia.
Rozstrzygnij, w której probówce (I czy II) otrzymano osad tylko tlenku metalu. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie:
| Zadanie 8. (0–1) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. | 6. Kwasy i zasady (G). Zdający: 3) planuje […] doświadczenia, w wyniku których można otrzymać wodorotlenek […]. 7. Sole (G). Zdający: 5) […] projektuje i wykonuje doświadczenie pozwalające otrzymać sole […]. 8. Niemetale. Zdający: 8) zapisuje równania reakcji otrzymywania tlenków pierwiastków o liczbach atomowych od 1 do 30 ([…] rozkład […] wodorotlenków, np. Cu(OH)₂). |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie rozstrzygnięcia oraz poprawne napisanie uzasadnienia zawierającego porównanie procesów zachodzących w probówkach I i II albo opis przebiegu reakcji zachodzących w probówce II.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Rozstrzygnięcie: (W probówce) I
Przykładowe uzasadnienia:
Uwaga: Stwierdzenie, że „BaCl₂ jest rozpuszczalny w wodzie, a BaSO₄ jest trudno rozpuszczalny” – bez odwołania się do procesów zachodzących w probówkach – jest niewystarczające.
W probówkach oznaczonych numerami I–IV umieszczono oddzielnie, w przypadkowej kolejności, wodne roztwory soli różnych metali. Do probówek wprowadzono roztwór wodorotlenku sodu, w wyniku czego w każdej z nich pojawiła się zawiesina innego wodorotlenku:
Cr(OH)₃ Ca(OH)₂ Cu(OH)₂ Al(OH)₃
Zawiesiny otrzymane w probówkach I i II posłużyły do przeprowadzenia doświadczenia zgodnie ze schematem.
Probówkę III umieszczono na pewien czas w łaźni wodnej. Po ogrzaniu w probówce był widoczny czarny osad.
Do zawiesiny wodorotlenku znajdującego się w probówce IV dodano roztwór wodorotlenku sodu i otrzymano klarowny roztwór barwy zielonej.
| Zadanie 9.1. (0–1) |
Uzupełnij tabelę. Spośród wodorotlenków wymienionych w informacji wstępnej wybierz te, których zawiesiny znajdowały się na początku doświadczenia w probówkach I i II. Napisz wzory tych związków.
|
Wzór wodorotlenku w probówce I |
Wzór wodorotlenku w probówce II |
 |
| Zadanie 9.2. (0–2) |
Napisz równania reakcji:
Reakcja 1.:
| Zadanie 9.1. (0–1) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. | 7. Metale. Zdający: 4) […] planuje […] doświadczenie, którego przebieg pozwoli wykazać, że […] wodorotlenek glinu wykazuje charakter amfoteryczny. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
| Wzór wodorotlenku w probówce I | Wzór wodorotlenku w probówce II |
|
Ca(OH)₂ |
Al(OH)₃ |
Uwaga: Za zastosowanie do uzupełnienia tabeli poprawnych nazw wodorotlenków zdający otrzymuje 1 pkt.
| Zadanie 9.2. (0–2) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. | 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 11) projektuje […] doświadczenia pozwalające otrzymać różnymi metodami […] wodorotlenki […]. 7. Metale. Zdający: 4) […] planuje […] doświadczenie, którego przebieg pozwoli wykazać, że […] wodorotlenek glinu wykazuje charakter amfoteryczny. 8. Niemetale. Zdający: 8) zapisuje równania reakcji otrzymywania tlenków pierwiastków o liczbach atomowych od 1 do 30 ([…] rozkład […] wodorotlenków, np. Cu(OH)₂). |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji.
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie jednego równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Reakcja 1.: Cu(OH)₂ 
CuO + H₂O
Reakcja 2.: Cr(OH)₃ + OH⁻ → [Cr(OH)₄]⁻
Uwaga: Dopuszcza się zapis równania reakcji 2. w postaci Cr(OH)₃ + 3OH⁻ → [Cr(OH)₆]³⁻.
W trzech probówkach I, II i III znajdowały się – w przypadkowej kolejności – stężone wodne roztwory następujących substancji: Ba(NO₃)₂, H2SO₄, CH₃COONa. W celu identyfikacji tych związków zmieszano kolejno ze sobą poszczególne roztwory. Wyniki doświadczenia zestawiono w poniższej tabeli.
|
|
Probówka I | Probówka II |
Probówka III |
|
Probówka I |
X | bezbarwny roztwór |
biały osad |
|
Probówka II |
bezbarwny roztwór | X |
bezbarwny roztwór i charakterystyczny drażniący zapach |
|
Probówka III |
biały osad | bezbarwny roztwór i charakterystyczny drażniący zapach |
X |
Uzupełnij tabelę. Wpisz wzory substancji, których wodne roztwory znajdowały się w probówkach I, II i III. Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzących po zmieszaniu roztworów znajdujących się w probówkach I i III oraz w probówkach II i III.
| Probówka I: | Probówka II: | Probówka III: |
|
Równanie reakcji, która zaszła po zmieszaniu roztworów z probówek I i III:
Równanie reakcji, która zaszła po zmieszaniu roztworów z probówek II i III:
| Zadanie 10. (0–3) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. | 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 10) pisze równania reakcji: zobojętniania, wytrącania osadów […] w formie […] jonowej (pełnej i skróconej); 11) projektuje […] doświadczenia pozwalające otrzymać różnymi metodami kwasy […] i sole. |
Zasady oceniania
3 pkt – poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli i poprawne napisanie obu równań reakcji.
2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli i poprawne napisanie jednego równania reakcji.
1 pkt – poprawne uzupełnienie trzech pól tabeli i niepoprawny zapis równań reakcji albo brak zapisu równań reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
|
Probówka I: |
Probówka II: |
Probówka III: |
|
Ba(NO₃)₂ |
CH₃COONa |
H₂SO₄ |
Równanie reakcji, która zaszła po zmieszaniu roztworów z probówek I i III:
Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄
Równanie reakcji, która zaszła po zmieszaniu roztworów z probówek II i III:
CH₃COO⁻ + H⁺ → CH₃COOH ALBO CH₃COO⁻ + H₃O⁺ → CH₃COOH + H₂O
Uwaga 1.: Zastosowanie do uzupełnienia tabeli prawidłowych nazw substancji uznaje się za poprawne.
Uwaga 2.: Jeżeli zdający dokona poprawnej identyfikacji zawartości probówki II, natomiast błędnie zapisze, że w probówce I znajduje się wodny roztwór H₂SO₄, a w probówce III wodny roztwór Ba(NO₃)₂, to za poprawny zapis równania: Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄ otrzymuje 1 punkt.
Stop znany powszechnie jako ZnAl składa się z glinu, cynku oraz niewielkiego dodatku miedzi. Po wprowadzeniu próbki tego stopu do nadmiaru wodnego stężonego roztworu wodorotlenku sodu zachodzą reakcje, których równania przedstawiono poniżej.
2Al + 6H₂O + 2NaOH → 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂
Zn + 2H₂O + 2NaOH → Na₂[Zn(OH)₄] + H₂
Na podstawie: R.J.H. Wanhill, T. Hattenberg, Technical Report, Amsterdam 2005.
Próbkę stopu ZnAl o masie 3,0 g, w którym masa miedzi stanowi 2,0 %, dodano do nadmiaru stężonego wodnego roztworu wodorotlenku sodu. W wyniku zachodzących reakcji otrzymano 2,6 dm³ (w przeliczeniu na warunki normalne) wodoru.
Po reakcji stopu ZnAl z nadmiarem wodorotlenku sodu otrzymano mieszaninę niejednorodną.
| Zadanie 11.1. (0–2) |
Oblicz, jaki procent masy stopu ZnAl stanowi masa glinu. Przyjmij, że zachodzące reakcje przebiegły z wydajnością równą 𝟏𝟎𝟎 %.
|
| Zadanie 11.2. (0–1) |
Spośród czynności, których nazwy podano poniżej, wybierz tę, którą należy wykonać jako pierwszą w celu wyodrębnienia z mieszaniny poreakcyjnej tej substancji, która występuje w innej fazie niż produkty zachodzących reakcji. Podkreśl jej nazwę.
odparowanie pod wyciągiem sączenie destylacja krystalizacja
| Zadanie 11.1. (0–2) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 6) wykonuje obliczenia z uwzględnieniem wydajności reakcji i mola dotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych), objętości gazów w warunkach normalnych. |
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku w procentach.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
ALBO
– zastosowanie poprawnej metody i obliczenie poprawnej wartości masy lub poprawnej wartości liczby moli glinu w próbce.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Przykładowe rozwiązanie
3 g – 2 % ∙ 3 g = 2,94 g
Jednocześnie są spełnione dwie zależności:
x ∙ 27 + y ∙ 65,4 = 2,94 g
1,5x + y = 0,116
x ∙ 27 + 65,4 ∙ (0,116 – 1,5x) = 2,94
x ∙ 27 – 98,1x = 2,94 – 7,59 ⟹ 71,1x = 4,65 ⟹ x = 0,0654 mol Al
mAl = 0,0654 mol ∙ 27 g ∙ mol⁻¹ = 1,766 g
%Al = 
· 100 % = 58,9 (%) ≈ 59 (%)
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
| Zadanie 11.2. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. III. Opanowanie czynności praktycznych. | 1. Substancje i ich właściwości (G). Zdający: 8) opisuje proste metody rozdziału mieszanin i wskazuje te różnice między właściwościami fizycznymi składników mieszaniny, które umożliwiają ich rozdzielenie; sporządza mieszaniny i rozdziela je na składniki […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór metody rozdziału mieszaniny.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
odparowanie pod wyciągiem sączenie destylacja krystalizacja
