maturabiolchem.pl

BIOLOGIA

ZADANIA MATURALNE

CHEMIA

ZADANIA MATURALNE
Filtry wyszukiwania:
PODSTAWA PROGRAMOWA

Kategorie zadań

Typ zadań

Poziom

Typ matury

Formula matury

Rok matury

Miesiąc matury

Zadania maturalne z chemii

Znalezionych zadań: 2896
51

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 22. (2 pkt)

Poli(alkohol winylowy) jest polimerem stosowanym m.in. do produkcji klejów i farb emulsyjnych. Proces otrzymywania tego polimeru prowadzi się w dwóch etapach. W pierwszym etapie powstaje poli(octan winylu). Jest to produkt polimeryzacji octanu winylu, związku o wzorze:

W drugim etapie poli(octan winylu) ulega hydrolizie wobec mocnych zasad.

Na podstawie: C.M. Hassan, N.A. Peppas w: Biopolymers. PVA Hydrogels, Anionic Polymerisation
Nanocomposites. Advances in Polymer Science, Berlin 2000.

Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) opisanych polimerów.

Poli(octan winylu)

Poli(alkohol winylowy)
Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 22. (0–2)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. 9. Węglowodory. Zdający: 12) ustala wzór monomeru z jakiego został otrzymany polimer o podanej strukturze.

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne narysowanie wzorów dwóch polimerów.
1 pkt – poprawne narysowanie wzoru jednego polimeru.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Polimer PVAc

Polimer PVA
Drukuj zadanie:
52

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 23. (1 pkt)

Przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie. W pierwszym etapie do probówki z wodnym roztworem siarczanu(VI) miedzi(II) dodano nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu.
Zaobserwowano zmianę wyglądu zawartości probówki.
W drugim etapie do tak otrzymanej mieszaniny wprowadzono związek Q i zawartość probówki ogrzano. Zaobserwowano zmianę zabarwienia osadu z niebieskiego na czerwonobrunatne.

Poniżej przedstawiono wzory substancji, wśród których znajduje się wzór związku Q, użytego w drugim etapie opisanego doświadczenia.

CH3−CH2−CH2−OH           CH3−CH2−CHO

CH3−CO−CH3                        CH3−CH2−COOH

Wybierz wzór związku Q i napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która zaszła z jego udziałem podczas ogrzewania mieszaniny. Uwzględnij zasadowe środowisko reakcji.

 

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 23. (0–1)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. III. Opanowanie czynności praktycznych. 11. Związki karbonylowe – aldehydy i ketony. Zdający: 2) projektuje […] doświadczenie, którego celem jest odróżnienie aldehydu od ketonu […].

Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór odczynnika (związku Q) oraz poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
2Cu(OH)2    +    CH3−CH2−CHO    +    OH– → Cu2O    +    CH3−CH2−COO–    +    3H2O

Uwaga: Równanie reakcji, w której powstaje kwas propanowy należy uznać za błędne.

Drukuj zadanie:
53

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 24. (2 pkt)

Kwas benzoesowy (benzenokarboksylowy) w obecności odpowiedniego katalizatora ulega reakcji substytucji elektrofilowej.
W reakcji kwasu benzoesowego z NaOH powstaje sól – związek B – stosowana jako konserwant E211. Ta sól w postaci stałej, ogrzewana z NaOH w obecności tlenku wapnia, ulega dekarboksylacji. Związek A jest produktem głównym reakcji kwasu benzoesowego z chlorem w stosunku molowym 1 ∶ 1.
Opisane przemiany przedstawiono na schemacie:

a) Napisz równanie reakcji otrzymywania związku A. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

 

 

b) Uzupełnij schemat. Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych B i C.

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 24. (0–2)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. 9. Węglowodory. Zdający: 15) opisuje właściwości węglowodorów aromatycznych, na przykładzie reakcji […] z Cl2 […] wobec katalizatora lub w obecności światła […]; pisze odpowiednie równania reakcji. 12. Kwasy karboksylowe. Zdający: 5) zapisuje równania reakcji z udziałem kwasów karboksylowych […]; projektuje i przeprowadza doświadczenia pozwalające otrzymać sole kwasów karboksylowych […].

Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie równania reakcji i poprawne uzupełnienie schematu wzorami związków B i C.
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji
ALBO
2 pkt – poprawne uzupełnienie schematu wzorami związków B i C.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Drukuj zadanie:
54

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 25. (2 pkt)

Kwas benzoesowy oraz kwas szczawiowy to białe, krystaliczne ciała stałe, dobrze rozpuszczalne w etanolu. Te związki reagują z jonami OH⁻ według równań:

Odważono próbkę mieszaniny kwasów benzoesowego i szczawiowego o masie 𝑚𝑥.
Tę próbkę rozpuszczono w 100 cm³ etanolu. Do zobojętnienia kwasów w tym roztworze zużyto porcję wodorotlenku sodu o masie

Oblicz wyrażoną w procentach masowych zawartość kwasu szczawiowego w badanej mieszaninie. Wynik zaokrąglij do liczby całkowitej. Przyjmij następujące wartości mas molowych: 𝑴𝐍𝐚𝐎𝐇 = 𝟒𝟎 𝐠 ∙ 𝐦𝐨𝐥 –𝟏 , 𝑴𝐂𝟔𝐇𝟓𝐂𝐎𝐎𝐇 = 𝟏𝟐𝟐 𝐠 · 𝐦𝐨𝐥–𝟏 , 𝑴(𝐂𝐎𝐎𝐇)𝟐  = 𝟗𝟎 𝐠 · 𝐦𝐨𝐥–𝟏.
Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 25. (0–2)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcie mola […]; 5) dokonuje interpretacji […] ilościowej równania reakcji w ujęciu molowym, masowym […]; 6) wykonuje obliczenia z uwzględnieniem […] mola dotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych) […].

Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania zadania prowadzącej do obliczenia zawartości kwasu szczawiowego w mieszaninie, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w odpowiedniej formie.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:

  • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego,
    LUB
  • błędne zaokrąglenie wyniku.
    ALBO
    – poprawne obliczenie liczby moli kwasu szczawiowego w założonej mieszaninie

0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Przykładowe rozwiązanie
Sposób 1.
Założenie:
mmieszaniny kwasów = 1,00 g,    𝑚NaOH = 0,50 g,      𝑛NaOH = = 0,0125 mol
Bilans masy oraz ilości kwasów w mieszaninie:

𝑛k. benzoesowy = 0,00568 mol
𝑛k. szczawiowy = 0,00341 mol
%k.szczawiowy = = 0,31 = 31 (%)

Sposób 2.
Dla 100 % kwasu benzoesowego:
122 g · mol –1 ———————— 40 g ∙ mol–1
m𝑥 g ———————— 𝑥 g         𝑥 = 0,328𝑚𝑥 g
Dla 100 % kwasu szczawiowego:
90 g · mol–1 ———————— 2 · 40 g ∙ mol–1
m𝑥 g —𝑦 g         𝑦 = 0,889𝑚𝑥 g

0,889 𝑚𝑥 – 0,328 𝑚𝑥 — 100 %
0,5 𝑚𝑥 – 0,328 𝑚𝑥 — 𝑧 %            z = 31 (%)

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Drukuj zadanie:
55

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 26. (5 pkt)

N-metylopiperazyna (1-metylopiperazyna) to rozpuszczalna w wodzie słaba zasada o wzorze:

Ta zasada ulega dwustopniowej dysocjacji, w której uczestniczą oba atomy azotu. Atom azotu niezwiązany z grupą metylową ma silniejszy charakter zasadowy.
W tabeli podano wartości 𝐾b1 oraz 𝐾b2 opisanej reakcji dysocjacji N-metylopiperazyny, wyznaczone w różnych temperaturach.

Temperatura

 25 °C 30 °C 40 °C

50 °C

𝐾b1

 1,38 ∙ 10⁻⁵ 9,77 ∙ 10⁻⁶ 6,17 ∙ 10⁻⁶

4,47 ∙ 10⁻⁶
𝐾b2 4,27 ∙ 10⁻¹⁰ 2,51 ∙ 10⁻¹⁰ 2,04 ∙ 10⁻¹⁰

1,51 ∙ 10⁻¹⁰

Na podstawie: F. Khalili, A. Henni, A.L.L. East, J. Chem. Eng., 54 (2009) 2914.

Zadanie 26.1. (0–1)

Rozstrzygnij, czy dysocjacja N-metylopiperazyny jest procesem egzo- czy endotermicznym. Uzasadnij odpowiedź.

Rozstrzygnięcie:


Uzasadnienie:


Zadanie 26.2. (0–1)

Na podstawie informacji wstępnej spośród trzech form kationowych N-metylopiperazyny wybierz tę, która praktycznie nie występuje w roztworze wodnym, i napisz jej oznaczenie (I, II albo III). Uzasadnij odpowiedź.

Oznaczenie: …………………………………………
Uzasadnienie:



Zadanie 26.3. (0–1)

Uzupełnij zapis tak, aby powstało równanie pierwszego etapu dysocjacji zasadowej N-metylopiperazyny. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych.

Zadanie 26.4. (0–2)

Oblicz pH wodnego roztworu N-metylopiperazyny o stężeniu molowym równym 𝟎, 𝟐𝟎 𝐦𝐨𝐥 ∙ 𝐝𝐦⁻³ w temperaturze 𝟐𝟓 °𝐂. W obliczeniach pomiń drugi etap dysocjacji.
Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 26.1. (0–1)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. IV: Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający: 4) interpretuje zapis 𝛥𝐻 < 0 i 𝛥𝐻 > 0 do określenia efektu energetycznego reakcji; 7) stosuje regułę przekory do jakościowego określenia wpływu zmian temperatury […] na układ pozostający w stanie równowagi dynamicznej.

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: (reakcja) egzotermiczna
Uzasadnienie: Wartość 𝐾b maleje wraz ze wzrostem temperatury.

Zadanie 26.2. (0–1)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 6) stosuje termin stopień dysocjacji dla ilościowego opisu zjawiska dysocjacji […].

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
Oznaczenie literowe: II
Uzasadnienie: W roztworze wodnym N-metylopiperazyny nie istnieje (praktycznie) forma, w której jon H⁺ przyłączony jest do atomu azotu z grupą metylową (o mniejszej wartości 𝐾b) bez przyłączenia najpierw jonu H⁺ do atomu azotu o większej wartości 𝐾b.

Zadanie 26.3. (0–1)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 6) stosuje termin stopień dysocjacji dla ilościowego opisu zjawiska dysocjacji […].

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Zadanie 26.4. (0–2)
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. 4. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający: 9) interpretuje wartości stałej dysocjacji […]. 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 6) stosuje termin stopień dysocjacji dla ilościowego opisu zjawiska dysocjacji […].

Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do poprawnej wartości pH.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do uzyskania błędnej wartości pH
ALBO
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i napisanie poprawnej wartości pOH.
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Przykładowe rozwiązania
Sposób 1.
pKb1 = 4,86       𝑐0 = 0,2 mol∙dm–3     𝐾b1 = 1,38 ⋅ 10 –5
Kb1 =    ⇒    𝑥 = 𝑐OH– = 1,66 ∙ 10–3 (mol ∙ dm–3)

pOH = – log 1,66 ∙ 10–3 = 2,78    ⇒    pH = 14 – 2,78 = 11,22 = 𝟏𝟏, 𝟐

Sposób 2.
pKb1 = 4,86       𝑐0 = 0,2 mol∙dm–3     𝐾b1 = 1,38 ⋅ 10 –5
Kb1  =
Kb1  = ⇒     𝑥 = [OH–] = 1,67 ∙ 10–3

pOH = – log 1,67 ∙ 10–3 = 2,78     ⇒     pH = 14 – 2,78 = 11,22 = 𝟏𝟏, 𝟐

Sposób 3.
𝑐0 = 0,2 mol∙dm–3     𝐾b1 = 1,38 ⋅ 10 –5
α = ⇒ 𝛼 = 0,0083       ⇒       𝑐OH–  = 𝛼 ∙ 𝑐0 = 1,66 ∙ 10–3 (mol ∙ dm–3)
pOH = – log 1,66 ∙ 10–3 = 2,78       ⇒       pH = 14 – 2,78 = 11,22 = 𝟏𝟏, 𝟐

Uwaga 1.: Sprawdzenie stosowalności wzoru uproszczonego nie jest wymagane.
Uwaga 2.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Drukuj zadanie:
56

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 27. (2 pkt)

Kapsaicyna, której wzór przedstawiono poniżej, jest odpowiedzialna za ostry smak papryki chili.

Ten związek w określonych warunkach, pod wpływem nadmiaru pewnego odczynnika, hydrolizuje. Produktem tej reakcji jest m.in. związek o wzorze:

a) Z podanych odczynników wybierz ten, którego użyto do reakcji hydrolizy kapsaicyny, i zaznacz jego wzór.

HCl(aq)          NaCl(aq)          FeCl₃ (aq)          NaOH(aq)

b) Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony jonu – drugiego produktu organicznego hydrolizy kapsaicyny.
Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 27. (0–2)
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. 14. Związki organiczne zawierające azot. Zdający: 16) opisuje przebieg hydrolizy peptydów.

Zasady oceniania
2 pkt – zaznaczenie poprawnego odczynnika oraz poprawne narysowanie wzoru drugiego produktu hydrolizy.
1 pkt – zaznaczenie poprawnego odczynnika oraz błędny wzór drugiego produktu hydrolizy albo brak wzoru.
ALBO
1 pkt – błędny wybór odczynnika albo brak wyboru oraz poprawny wzór drugiego produktu hydrolizy.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

HCl(aq)          NaCl(aq)          FeCl₃ (aq)          NaOH(aq)

Wzór produktu hydrolizy:

Drukuj zadanie:
57

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 28. (1 pkt)

W trzech zlewkach znajdowały się w przypadkowej kolejności wodne roztwory następujących związków:

alanyloglicyna          fenyloalanina          kwas salicylowy (2-hydroksybenzenokarboksylowy)

W celu ich identyfikacji przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie.

W etapie 1. do trzech probówek oddzielnie wprowadzono badane roztwory i dodano po kilka kropel wodnego roztworu FeCl₃. W jednej z probówek zaobserwowano pojawienie się fioletowego zabarwienia roztworu.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony związku, którego obecność zidentyfikowano w etapie 1. doświadczenia. Uzasadnij odpowiedź.

Uzasadnienie:



Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 28. (0–1)
III. Opanowanie czynności praktycznych. 9. Węglowodory. Zdający: 15) opisuje właściwości węglowodorów aromatycznych, na przykładzie reakcji […] z Cl₂ […] wobec katalizatora lub w obecności światła […]; pisze odpowiednie równania reakcji. 10. Hydroksylowe pochodne węglowodorów – alkohole i fenole. Zdający: 8) na podstawie obserwacji wyników doświadczenia […] formułuje wniosek o sposobie odróżnienia fenolu […].

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie

Uzasadnienie: Cząsteczka tego związku zawiera grupę –OH związaną z pierścieniem benzenowym, więc z FeCl₃ tworzy związek, którego roztwór ma intensywną fioletową barwę.

Drukuj zadanie:
58

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 29. (3 pkt)

Konwencja zapisu wzorów peptydów wymaga umieszczenia po lewej stronie reszty aminokwasu z wolną grupą aminową związaną z atomem węgla 𝛼 – reszty N-końcowej. Aby zidentyfikować taką resztę w peptydzie, do jej grupy aminowej wprowadza się podstawnik, który pozostaje z nią związany podczas hydrolizy peptydu. Z powstałej mieszaniny wydziela się związek znakowany tym podstawnikiem i identyfikuje się aminokwas. W opisanej metodzie stosuje się np. 1-fluoro-2,4-dinitrobenzen, który reaguje z peptydem zgodnie z poniższym schematem.

Na podstawie: R.T. Morisson, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.

Przeprowadzono analizę reszty N-końcowej pewnego peptydu opisaną metodą. Wydzielono – w postaci obojętnej – produkt połączenia reszty N-końcowej z grupą 2,4-dinitrofenylową. Ustalono, że masa molowa tego związku jest równa 271,19 g ∙ mol⁻¹. W tym związku tlen stanowi 41,30 %, a azot – 15,49 % jego masy.

Na podstawie obliczeń ustal masę molową aminokwasu, którego reszta stanowiła N-koniec badanego peptydu. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tego aminokwasu.

 
Wzór aminokwasu:
Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 29. (0–3)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 4) ustala wzór […] rzeczywisty związku chemicznego ([…] organicznego) na podstawie jego składu wyrażonego w % masowych i masy molowej. 9. Węglowodory. Zdający: 4) […] wykazuje się rozumieniem pojęć: […] izomeria; 5) rysuje wzory […] półstrukturalne […] izomerów optycznych […]. XVIII. Związki organiczne zawierające azot. Zdający: 16) opisuje przebieg hydrolizy peptydów.

Zasady oceniania
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie N-terminalnego aminokwasu oraz poprawne narysowanie jego wzoru.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie masy molowej aminokwasu oraz błędny wzór aminokwasu lub jego brak.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody oraz popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do ustalenia błędnej masy molowej aminokwasu oraz błędny wzór aminokwasu lub jego brak
0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Przykładowe rozwiązanie
masa tlenu w 1 molu związku:
𝑚 = 271,192 g · 0,413 = 112 g
liczba moli tlenu w 1 molu związku:

masa azotu w 1 molu związku:
𝑚 = 271,192 g · 0,1549 = 42 g
liczba moli azotu w 1 molu związku:

Analizowany związek ma wzór ogólny:

W łańcuchu bocznym aminokwasu musi być obecny 1 atom tlenu i brak atomów azotu.
Warunek ten spełniają seryna, treonina albo tyrozyna. Masa molowa aminokwasu musi być równa: 𝑀 = 𝟏𝟎𝟓 𝐠 ∙ 𝐦𝐨𝐥⁻¹, co odpowiada masie molowej seryny.

Wzór aminokwasu:

Drukuj zadanie:
59

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015,
Zadanie 30. (2 pkt)

Działanie kwasem azotowym(V) na aldozę skutkuje utlenieniem zarówno grupy aldehydowej, jak i grupy –CH₂OH. Reakcja przebiega zgodnie ze schematem:

Dikarboksylowy kwas powstający w tej reakcji to kwas aldarowy.

Na podstawie: R.T. Morisson, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.

Do probówek zawierających osobno dwie aldoheksozy (I i II) o wzorach podanych niżej dodano kwas azotowy(V).

W obu probówkach otrzymano odpowiednie kwasy aldarowe. Cząsteczki tylko jednego z nich były chiralne.

Zadanie 30.1. (0–1)

Napisz liczbę moli elektronów oddawanych przez 𝟏 𝐦𝐨𝐥 dowolnej aldozy w reakcji utleniania opisaną metodą.

Zadanie 30.2. (0–1)

Napisz, z której aldoheksozy (I czy II) powstał kwas aldarowy o cząsteczkach chiralnych. Uzasadnij odpowiedź. Odwołaj się do budowy cząsteczek obu kwasów aldarowych.

Aldoheksoza: ……………………………………………
Uzasadnienie:



Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 30.1. (0–1)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. 6. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: 1) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: […] utlenianie, redukcja; 5) stosuje zasady bilansu elektronowego – dobiera współczynniki stechiometryczne w równaniach reakcji utleniania-redukcji (w formie cząsteczkowej i jonowej). 16. Cukry. Zdający: 6) opisuje właściwości glukozy […].

Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnej liczby moli elektronów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie
6 (mol elektronów)

Zadanie 30.2. (0–1)
I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. 9. Węglowodory. Zdający: 4) […] wykazuje się rozumieniem pojęć: […] izomeria; 5) rysuje wzory […] półstrukturalne […] izomerów optycznych węglowodorów i ich prostych fluorowcopochodnych o podanym wzorze sumarycznym […]. 16. Cukry. Zdający: 5) opisuje właściwości glukozy […].

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązanie
Aldoheksoza: II
Uzasadnienie: Tylko w wyniku utlenienia związku II powstał kwas aldarowy, który nie posiada płaszczyzny symetrii. Utlenienie cukru I prowadzi do powstania kwasu, który posiada płaszczyznę symetrii.

Drukuj zadanie:
60

Matura Czerwiec 2026, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2023,
Zadanie 1. (2 pkt)

O dwóch pierwiastkach oznaczonych literami A i Q wiadomo, że:

  • należą do tego samego bloku konfiguracyjnego
  • atom każdego z nich w stanie podstawowym ma niesparowany elektron, którego stan energetyczny opisują następujące wartości liczb kwantowych

główna liczba kwantowa 𝑛 = 4           poboczna liczba kwantowa 𝑙 = 0

Ponadto wiadomo, że w atomie A jest tylko jeden niesparowany elektron, a atom Q ma ich więcej, ale są one opisane innym zestawem liczb kwantowych.

Zadanie 1.1. (0–1)

Uzupełnij tabelę. Wpisz dla pierwiastków A oraz Q:

  • symbol chemiczny
  • symbol bloku konfiguracyjnego.

Symbol chemiczny

Symbol bloku konfiguracyjnego

Pierwiastek A

Pierwiastek Q
Zadanie 1.2. (0–1)

Uzupełnij schemat tak, aby przedstawiał klatkowy (graficzny) zapis konfiguracji elektronowej jonu A²⁺ w stanie podstawowym. W zapisie uwzględnij numer powłoki i symbol podpowłoki.

Pokaż rozwiązanie
Zobacz komentarze - 0
Zadanie 1.1. (0–1)

Proponowana odpowiedź od maturabiolchem.pl

Symbol chemiczny

Symbol bloku konfiguracyjnego

Pierwiastek A

 Cu d

Pierwiastek Q

Cr

Odpowiedź od CKE

I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje z różnorodnych źródeł. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje do rozwiązywania problemów chemicznych […]. II. Budowa atomu. Zdający: 1) interpretuje wartości liczb kwantowych; opisuje stan elektronu w atomie za pomocą liczb kwantowych […] 2) stosuje zasady rozmieszczania elektronów na orbitalach (zakaz Pauliego i regułę Hunda) w atomach pierwiastków wieloelektronowych; 4) określa przynależność pierwiastków do bloków konfiguracyjnych: s, p i d układu okresowego […].

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli – podanie symboli chemicznych oraz symbolu bloku konfiguracyjnego.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

 Symbol pierwiastka

Symbol bloku konfiguracyjnego

Pierwiastek A

Cu   LUB   miedź

d

Pierwiastek Q

Cr    LUB   chrom
Zadanie 1.2. (0–1)

Proponowana odpowiedź od maturabiolchem.pl

Odpowiedź od CKE

I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Zdający: 1) pozyskuje i przetwarza informacje z różnorodnych źródeł. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający: 5) wykorzystuje wiedzę i dostępne informacje do rozwiązywania problemów chemicznych […]. II. Budowa atomu. Zdający: 2) stosuje zasady rozmieszczania elektronów na orbitalach (zakaz Pauliego i regułę Hunda) w atomach pierwiastków wieloelektronowych; 3) pisze konfiguracje elektronowe atomów pierwiastków do Z=38 oraz ich jonów o podanym ładunku, uwzględniając przynależność elektronów do podpowłok (zapisy konfiguracji: pełne, skrócone i schematy klatkowe).

Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie zapisu konfiguracji elektronowej w formie klatkowej (graficznej) jonu Cu²⁺ w stanie podstawowym z uwzględnieniem numeru powłoki i symbolu podpowłoki.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie

Drukuj zadanie:

PARTNERZY