W tabeli podano dane dotyczące trzech drobin, w których orbitalom walencyjnym ich atomów centralnych można przypisać ten sam typ hybrydyzacji.
|
Wzór |
NCl₃ | NH⁺₄ |
OF₂ |
|
Miara kąta między wiązaniami |
α ≈ 107° | α ≈ 109° |
α ≈ 103° |
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A–C oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami D i E.
A. sp B. sp² C. sp³ D. najmniejsza E. największa
| Zadanie 2. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. | 3. Wiązania chemiczne. Zdający: 4) zapisuje wzory elektronowe typowych cząsteczek związków kowalencyjnych i jonów […]; 4) rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp², sp³) w prostych cząsteczkach związków nieorganicznych […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
CE
Tlen cząsteczkowy występuje naturalnie w postaci dwóch odmian alotropowych: ditlenu (O₂) i ozonu (O₃). W warunkach normalnych do dwóch szklanych strzykawek wprowadzono: do jednej 1,00 g ditlenu, a do drugiej 1,00 g ozonu.
Uzupełnij zdania tak, aby powstały poprawne informacje. Wpisz w wyznaczone miejsca oznaczenie literowe A–C.
A. mniejsza niż B. większa niż C. taka sama jak
Liczba atomów tlenu w próbce ditlenu jest ………….. liczba atomów tlenu w próbce ozonu.
Objętość próbki ditlenu jest …………….. objętość próbki ozonu.
Gęstość próbki ditlenu jest ……………… gęstość próbki ozonu.
| Zadanie 3. (0–1) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcie mola (w oparciu o liczbę Avogadra); 6) wykonuje obliczenia […] dotyczące […] objętości gazów […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie trzech zdań.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Liczba atomów tlenu w próbce ditlenu jest C liczba atomów tlenu w próbce ozonu.
Objętość próbki ditlenu jest B objętość próbki ozonu.
Gęstość próbki ditlenu jest A gęstość próbki ozonu.
Na wykresie przedstawiono zmiany wartości pierwszej energii jonizacji – połączone odcinkami – wybranych pierwiastków uszeregowanych według rosnącej liczby atomowej.
Na podstawie: P. Atkins, Chemia fizyczna, Warszawa 2007.
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
|
1. |
Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ promień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu. |
P |
F |
|
2. |
Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ atom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru uzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu. |
P |
F |
| Zadanie 4. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 2. Struktura atomu – jądro i elektrony. Zdający: 5) wskazuje na związek pomiędzy budową atomu a położeniem pierwiastka w układzie okresowym. |
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
|
1. |
Tlen ma mniejszą wartość pierwszej energii jonizacji niż azot, ponieważ promień atomowy tlenu jest większy niż promień atomowy azotu. |
|
F |
|
2. |
Beryl ma wyższą wartość pierwszej energii jonizacji niż bor, ponieważ atom berylu ma całkowicie zapełnioną podpowłokę 2s, a atom boru uzyskuje taką konfigurację po odłączeniu jednego elektronu. |
P |
|
Pewien metal należy do tego samego okresu i do tego samego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego metalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która sublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta substancja występuje w postaci dimerów, których strukturę dimeryczną przedstawiono na rysunku.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
a) Zidentyfikuj metal tworzący opisany chlorek i narysuj wzór elektronowy monomerycznej cząsteczki tego związku. Zaznacz kreskami pary elektronowe wiązań chemicznych oraz wolne pary elektronowe.
 |
b) Wyjaśnij, dlaczego monomery opisanego związku w fazie gazowej dimeryzują. Odwołaj się do budowy elektronowej cząsteczki monomeru.
Wyjaśnienie:
| Zadanie 5. (0–2) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 4) ustala wzór […] rzeczywisty związku chemicznego (nieorganicznego […]) na podstawie jego składu […]. 2. Struktura atomu – jądro i elektrony. Zdający: 4) określa przynależność pierwiastków do bloków konfiguracyjnych […]; 5) wskazuje na związek pomiędzy budową atomu a położeniem pierwiastka w układzie okresowym. Wiązania chemiczne. Zdający: 4) zapisuje wzory elektronowe typowych cząsteczek związków kowalencyjnych […]. |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie dwóch elementów odpowiedzi: wzoru elektronowego oraz wyjaśnienia.
1 pkt – poprawne napisanie jednego z wymaganych elementów odpowiedzi.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Wzór elektronowy monomeru:
Wyjaśnienie: Atom glinu w AlCl₃ potrzebuje (jeszcze) dwóch elektronów aby uzyskać oktet elektronowy.
ALBO
W cząsteczce monomerycznej atom glinu nie uzyskuje oktetu elektronowego, ponieważ, po utworzeniu trzech wiązań kowalencyjnych z atomami chloru, w jego otoczeniu znajduje się tylko sześć elektronów walencyjnych.
ALBO
Orbitalom walencyjnym atomu glinu w AlCl₃ przypisuje się hybrydyzację sp². Jeden z orbitali atomowych glinu, niebiorący udziału w hybrydyzacji, pozostaje nieobsadzony i jest zdolny do przyjęcia pary elektronowej atomu chloru drugiej cząsteczki AlCl₃.
Pewien metal należy do tego samego okresu i do tego samego bloku konfiguracyjnego co chlor. W reakcji tego metalu z chlorem powstaje biała substancja stała, która sublimuje w temperaturze ok. 180 °C. W fazie gazowej ta substancja występuje w postaci dimerów, których strukturę dimeryczną przedstawiono na rysunku.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Reakcja chloru z opisanym metalem
|
A. |
jest | reakcją utleniania-redukcji, ponieważ następuje |
1. |
przyjmowanie elektronów przez atom metalu |
|
B. |
nie jest |
2. |
oddawanie elektronów przez atom chloru. | |
|
3. |
zmiana stopni utlenienia atomów metalu i chloru. |
| Zadanie 6. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 3. Wiązania chemiczne. Zdający: 5) rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp², sp³) orbitali w prostych cząsteczkach związków nieorganicznych […]. 6. Reakcje utleniania i redukcji. Zdający: 1) wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: […] utleniacz, reduktor, utlenianie, redukcja; 2) oblicza stopnie utlenienia pierwiastków w […] cząsteczce związku nieorganicznego […]; 3) wskazuje utleniacz, reduktor, proces utleniania i redukcji w podanej reakcji. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna odpowiedź.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A3
Aby zidentyfikować cztery tlenki, zbadano ich wybrane właściwości fizyczne i chemiczne. Tlenki wybrano spośród poniższych związków.
tlenek sodu tlenek cynku tlenek miedzi(II)
tlenek krzemu(IV) tlenek fosforu(V) tlenek chromu(VI)
Następnie przeprowadzono doświadczenie, w którym:
Wyniki przeprowadzonego doświadczenia przedstawiono w tabeli.
|
Barwa |
Rozpuszczalność w wodzie | Barwa papierka wskaźnikowego | Reakcja | ||
| z NaOH (aq) |
z HCl (aq) |
||||
|
Tlenek 1. |
biała | nie rozpuścił się | żółta | uległ reakcji |
nie uległ reakcji |
|
Tlenek 2. |
biała | rozpuścił się | niebieska | – |
– |
|
Tlenek 3. |
biała | nie rozpuścił się | żółta | uległ reakcji |
uległ reakcji |
|
Tlenek 4. |
biała | rozpuścił się | czerwona | – |
– |
| Zadanie 7.1. (0–1) |
Uzupełnij tabelę. Wpisz wzory chemiczne tlenków oznaczonych numerami 1., 2. i 4.
|
|
Tlenek 1. | Tlenek 2. |
Tlenek 3. |
|
Wzór chemiczny |
| Zadanie 7.2. (0–1) |
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji tlenku 3. z roztworem wodorotlenku sodu.
| Zadanie 7.1. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych. | 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 7) przewiduje odczyn roztworu po reakcji (np. tlenku […] z wodą […]). 8. Niemetale. Zadający: 9) opisuje typowe właściwości chemiczne tlenków pierwiastków o liczbach atomowych od 1 do 30, w tym zachowanie wobec wody, kwasów i zasad; […]; 10) klasyfikuje tlenki ze względu na ich charakter chemiczny (kwasowy, zasadowy, amfoteryczny i obojętny); planuje i wykonuje doświadczenie, którego przebieg pozwoli wykazać charakter chemiczny tlenku. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli – napisanie poprawnych wzorów trzech tlenków.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
|
|
Tlenek 1. | Tlenek 2. |
Tlenek 3. |
|
Wzór chemiczny |
SiO₂ |
Na₂O |
P₄O₁₀ |
| Zadanie 7.2. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. III. Opanowanie czynności praktycznych | 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 11) projektuje i przeprowadza doświadczenia pozwalające otrzymać różnymi metodami […] sole. 8. Niemetale. Zdający: 9) opisuje typowe właściwości chemiczne tlenków pierwiastków o liczbach atomowych od 1 do 30, w tym zachowanie wobec wody, (…); zapisuje odpowiednie równania reakcji. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
ZnO + 2OH– +H2O → [Zn(OH)4]2–
W tabeli zestawiono wartości standardowej entalpii tworzenia oraz wartości temperatury wrzenia wodorków pierwiastków grupy 17. pod ciśnieniem 1013 hPa.
|
HF |
HCl | HBr |
HI |
|
|
𝛥𝐻ᵒ, kJ ∙ mol⁻¹ |
– 273,3 | – 92,3 | – 36,3 |
26,5 |
|
Tw, °C |
20 | – 85 | – 67 |
– 35 |
Te wodorki dobrze rozpuszczają się w wodzie, a ich wodne roztwory to kwasy fluorowcowodorowe.
Na podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2013.
Podczas tworzenia – w fazie gazowej – 3,01 ∙ 10²³ cząsteczek jednego z wodorków pierwiastków grupy 17. wydziela się 18,15 kJ energii.
Jeden z kwasów fluorowcowodorowych HX reaguje z tlenkiem krzemu(IV), a produktem reakcji jest m.in. związek SiX₄.
| Zadanie 8.1. (0–1) |
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Wyższa temperatura wrzenia fluorowodoru niż pozostałych fluorowcowodorów jest wynikiem występowania wiązań wodorowych między cząsteczkami tego związku. |
P |
F |
| Moc kwasów HF, HCl, HBr i HI maleje ze wzrostem promienia atomowego fluorowca. |
P |
F |
| Zadanie 8.2. (0–1) |
Zidentyfikuj ten wodorek i napisz jego wzór.
| Zadanie 8.3. (0–1) |
Zidentyfikuj ten kwas i napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji tlenku krzemu(IV) z tym kwasem.
| Zadanie 8.1. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 2. Budowa atomu. Zdający: 5) wskazuje związek między budową atomu a położeniem pierwiastka w układzie okresowym. 3. Wiązania chemiczne. Zdający: 7) opisuje i przewiduje wpływ wiązania […] na właściwości fizyczne substancji nieorganicznych […]. 4. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający: 4) interpretuje zapis 𝜟𝑯 > 𝟎 i 𝜟𝑯 < 𝟎 do określania efektu energetycznego reakcji. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawna odpowiedź.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
| Wyższa temperatura wrzenia fluorowodoru niż pozostałych fluorowcowodorów jest wynikiem występowania wiązań wodorowych między cząsteczkami tego związku. |
P |
|
| Moc kwasów HF, HCl, HBr i HI maleje ze wzrostem promienia atomowego fluorowca. |
|
F |
| Zadanie 8.2. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 4. Kinetyka i statyka chemiczna. Zdający: 4) interpretuje zapis 𝛥𝐻 > 0 i 𝛥𝐻 < 0 do określania efektu energetycznego reakcji. |
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego wzoru zidentyfikowanego wodorku.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
HBr
| Zadanie 8.3. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 7. Niemetale. Zdający: 5) opisuje typowe właściwości chemiczne wodorków pierwiastków 17. grupy, w tym zachowanie wobec […] zasad; 9) opisuje typowe właściwości chemiczne tlenków pierwiastków o liczbach atomowych od 1 do 30, w tym zachowanie […] zasad; zapisuje odpowiednie równania reakcji. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
4HF + SiO2 → SiF4 + 2H2O
Nadtlenek sodu – Na₂O₂ – powstaje w wyniku spalania metalicznego sodu. Zawiera aniony nadtlenkowe O²⁻₂ i wykazuje silne działanie utleniające. Pod wpływem tlenku węgla(IV) ulega dysproporcjonowaniu na tlen i anion tlenkowy, który z CO₂ tworzy anion węglanowy. Taki proces wykorzystuje się do oczyszczania powietrza w okrętach podwodnych i w aparatach do oddychania.
Potas, rubid i cez w wyniku spalania w tlenie tworzą ponadtlenki o wzorze ogólnym MeO₂. Te związki zawierają jon ponadtlenkowy O⁻₂, uboższy o jeden elektron w porównaniu z jonem nadtlenkowym O₂²⁻.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2018.
Ponadtlenki są bardzo silnymi utleniaczami. Reagują energicznie z wodą, w wyniku czego tworzą przejściowy anion wodoronadtlenkowy HO⁻₂:
2O–2 + H2O → O2 + HO–2 + OH–
Ten anion rozkłada się powoli, z wydzieleniem tlenu:
2HO⁻₂ → 2OH⁻ + O₂
Na podstawie: F.A. Cotton, G. Wilkinson, P.L. Gaus, Chemia nieorganiczna, Warszawa 2013.
| Zadanie 9.1. (0–2) |
Napisz w formie cząsteczkowej równania reakcji:
Reakcja 1.
Reakcja 2.
| Zadanie 9.2. (0–2) |
Do 𝟐𝟎𝟎 𝐜𝐦³ wody wprowadzono 355 g ponadtlenku potasu. Oblicz sumaryczną objętość tlenu (w przeliczeniu na warunki normalne) powstałego w chwili, w której wydajność pierwszej reakcji wynosiła 𝟏𝟎𝟎 %, a wydajność drugiej reakcji – 80 %.
 |
| Zadanie 9.1. (0–2) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 7. Metale. Zdający: 2) pisze równania reakcji ilustrujące typowe właściwości chemiczne metali wobec: tlenu (Na […]). 8. Niemetale. Zdający: 2) pisze równania reakcji ilustrujących typowe właściwości chemiczne niemetali, w tym reakcje: tlenu z metalami (Na […]); 7) projektuje i przeprowadza doświadczenia pozwalające otrzymać tlen w laboratorium […] zapisuje odpowiednie równania reakcji. |
Zasady oceniania
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji.
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie jednego równania reakcji.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
2Na + O2 ⟶ Na2O2
2Na2O2 + 2CO2 ⟶ 2Na2CO3 + O2
| Zadanie 9.2. (0–2) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcie mola […]; 2) odczytuje w układzie okresowym masy atomowe pierwiastków i na ich podstawie oblicza masę molową związków chemicznych (nieorganicznych […]) o podanych wzorach […]; 5) dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji w ujęciu molowym, masowym i objętościowym (dla gazów); 6) wykonuje obliczenia z uwzględnieniem wydajności reakcji i mola dotyczące: […], objętości gazów w warunkach normalnych. |
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania zadania prowadzącej do obliczenia objętości tlenu, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z poprawną jednostką.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale:
0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi
Przykładowe rozwiązanie
nH2O = 
= 11,1 (mol) nKO2 = 
= 5,0 (mol) (ponadtlenku potasu użyto w niedomiarze)
nO2 = 𝑛O2 (reakcja 1) + 𝑛O2 (reakcja 2) = 100 % ∙ ½nKO2 + 80 % ∙ ¼nKO2 = 3,5 (mol)
nO2 = 3,5 (mol) ∙ 22,4 (𝑑𝑚3 ∙mol–1 ) = 78,4 dm3
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Amoniak można otrzymać w wyniku reakcji azotu z wodorem w podwyższonej temperaturze:
N₂ (g) + 3H₂ (g) ⇄ 2NH₃ (g) Δ𝐻 = –91,9 kJ
Przeprowadzono doświadczenie, w którym do reaktora o stałej pojemności wprowadzono pewne ilości wodoru oraz azotu i pozostawiono mieszaninę do czasu ustalenia się stanu równowagi. Reaktor był izolowany termicznie – wymiana energii na sposób ciepła między reaktorem a otoczeniem była niemożliwa. Po ustaleniu się stanu równowagi temperatura w reaktorze wynosiła 240°C.
Po 40 minutach od ustalenia się stanu równowagi do układu wprowadzono dodatkową ilość jednego z substratów ogrzanego do temperatury 240°C (wprowadzenie reagenta do układu początkowo nie spowodowało zmiany temperatury). W kolejnych minutach zarejestrowano zmiany stężeń wszystkich reagentów – patrz wykres. Zaobserwowano także powolną zmianę temperatury w reaktorze.
W 80. minucie prowadzonego doświadczenia w układzie ustalił się stan równowagi dynamicznej, co oznacza, że szybkość reakcji tworzenia amoniaku jest taka sama jak szybkość reakcji do niej odwrotnej.
| Zadanie 10.1. (0–1) |
Zidentyfikuj reagenty A, B i C. Wpisz w odpowiednie miejsca wzory: N₂, H₂, NH₃.
A: …………………… B: …………………………. C: ……………………………..
| Zadanie 10.2. (0–1) |
Rozstrzygnij, czy temperatura w reaktorze między 𝟒𝟎. a 𝟖𝟎. minutą malała, czy – rosła. Uzasadnij odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: …………………………………………………………….
Uzasadnienie:
| Zadanie 10.3. (0–1) |
Rozstrzygnij, czy zastosowanie poniższych czynników poskutkuje zwiększeniem szybkości reakcji rozkładu amoniaku, biegnącej w opisanym układzie. Zaznacz TAK, jeśli dany czynnik spowoduje zwiększenie szybkości reakcji rozkładu, albo NIE – jeśli tego nie spowoduje.
| Ochłodzenie układu reakcyjnego. |
TAK |
NIE |
| Zwiększenie stężenia azotu. |
TAK |
NIE |
| Zmniejszenie objętości układu reakcyjnego. |
TAK |
NIE |
| Zadanie 10.1. (0–1) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcie mola […]; 5) dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji w ujęciu molowym […]; 6) wykonuje obliczenia z uwzględnieniem […] mola dotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych), objętości gazów […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne zidentyfikowanie trzech reagentów.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A: H₂ B: N₂ C: NH₃
| Zadanie 10.2. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcie mola […]; 5) dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji w ujęciu molowym […]; 6) wykonuje obliczenia z uwzględnieniem […] mola dotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych), objętości gazów […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: (temperatura) rosła
Uzasadnienie: Wprowadzenie substratu skutkowało powstaniem dodatkowej porcji amoniaku. Reakcja tworzenia amoniaku jest reakcją egzotermiczną, co spowodowało wzrost temperatury w izolowanym układzie.
| Zadanie 10.3. (0–1) |
| II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcie mola […]; 5) dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji w ujęciu molowym […]; 6) wykonuje obliczenia z uwzględnieniem […] mola dotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych), objętości gazów […]. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie dla trzech wymienionych czynników
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
1. NIE 2. NIE 3. TAK
W tabeli podano wartości (zaokrąglone do liczb całkowitych) rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury 0 ℃–100 ℃.
| Temperatura, ℃ |
0 |
20 | 40 | 60 | 80 |
100 |
| Rozpuszczalność, g w 100 g wody |
14 |
20 | 29 | 41 | 57 |
77 |
Na podstawie: J. Sawicka i in., Tablice chemiczne, Gdańsk 2016.
Narysuj krzywą rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury od 𝟎 °𝐂 do 𝟏𝟎𝟎 °𝐂. Odczytaj – w zaokrągleniu do jedności – wartość rozpuszczalności tej soli w temperaturze 72 °𝐂.
Rozpuszczalność soli w temperaturze 72 ℃: ………………………… g w 100 g wody.
| Zadanie 11. (0–1) |
| I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. | 1. Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna. Zdający: 1) stosuje pojęcie mola […]; 5) dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji w ujęciu molowym […]; 6) wykonuje obliczenia […]. 5. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych. Zdający: 2) wykonuje obliczenia […] z zastosowaniem pojęć stężenie procentowe i molowe. |
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wykonanie wykresu oraz odczytanie i napisanie rozpuszczalności soli w podanej temperaturze.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Rozpuszczalność soli w temperaturze 72 °C: 50 ± 2 g w 100 g wody.
Uwaga: Wykres musi zawierać 6 punktów połączonych krzywą albo odcinkami (tworzyć łamaną). Punkty na wykresie muszą być naniesione na przecięciu odpowiednich linii siatki. Odczytana wartość rozpuszczalności musi być adekwatna do poprawnie narysowanego wykresu.
